O stronie kolekcji

Stronę dotyczącą etykiet serków topionych znam od dawna, krążyła po różnych forach i miejscach w sieci jako przykład absurdalnego i nieco dziwacznego hobby.

Strona sama w sobie jest jednak wspaniałym i ciągle żywym (zaktualizowanym miesiąc temu!), archiwum tego jak kiedyś wyglądały strony internetowe.

Na poziomie technicznym jest to zabytek, tylko minimalnie bardziej uporządkowany niż opisywana przezemnie niniwa22. Żaden „web 2.0” nigdy tu nie zagościł, arkusz stylów CSS (czyli technologia z 1996 roku) też się nie przyjął. Mamy tu doczynienia z najbardziej prymitywnym HTMLem, takim jakiego uczono pod koniec lat 90 w szkołach. Do tego doklejono sondę z pytaniem o ulubiony typ sera (żółty, pleśniowy, oscypek a nawet szynka wygrywają z serkiem topionym!).

Witaj w Archiwum Internetu, znajdziesz tu teksty o kulturze cyfrowej, internetowych plemionach i subkulturach, zapomnianych stronach i przebrzmiałych modach.

Zasubskrybuj teraz

Małe co nieco

Autor kolekcjonuje etykiety od serków topionych i w swojej kolekcji posiada 3720 unikalnych egzemplarzy. Przedstawia godną doktoratu metodologię z podziałem na kształt etykiet, producenta, rodzaj dodatków czy gatunek sera. Zbierane są tylko etykiety o kształcie prostokąta i trójkąta a warunkiem koniecznym jest „prawdziwość” sera co wyklucza etykiety produktów wegańskich.

Wszystko jest dokładnie skatalogowane dzięki czemu można zobaczyć jak przebiegała ewolucja graficznych wzorów konkretnego serka.

Strona jest jedną wielką ciekawostką, na tyle niespotykaną w internecie, że wartą zwiedzania. Zwłaszcza, że poza samym katalogiem znajdziemy tam wierszyk Ludwika Kerna o serkach topionych, przepis na zupę oraz ciekawostki ze zdjęciem najstarszej i najnowszej etykiety.

Właścicielem strony jest Kuba Terakowski, podróżnik i autor tekstów w czasopismach o tematyce podróżniczej. Strona o etykietach jest tak naprawdę tylko częścią jego rozbudowanej strony domowej, w której wspomina swoich bliskich i regularnie relacjonuje swoje wyprawy.

Dlaczego w ogóle istnieje taka kolekcja?

Nie znam nikogo kto by zbierał etykiety z serków topionych. Ale jeszcze pod koniec lat 90 całkiem popularną praktyką było zbieranie kolorowych puszek i kolorowych opakowań. Zawsze interpretowałem to jako zanikającą spuściznę PRLu. We wszechobecnej wtedy szarzyźnie estetycznie wykonana kolorowa etykieta lub ładne metalowe pudełeczko stawało się nie tylko elementem porządania ale też symbolem zachodu. Czasami miało też wymiar praktyczny, metalowe pudełeczko mogło być wykorzystane śrubki.

Nie chcesz przegapić kolejnego wydania Archiwum Internetu? Zapisz się a następny tekst otrzymasz na skrzynkę.

Zasubskrybuj teraz

Gdy chodziłem do podstawówki siostra mojego kolegi miała klaster wypełniony opakowaniami po ciasteczkach. Strasznie się z tego śmialiśmy gdy nam go pokazywała a Artur później jeszcze długo przedstawiał „zbieranie śmieci” jako koronny dowód na głupotę swojej siostry.

Dziś myśląc o przedmiotach codziennych i bezwartościowych jako obiekcie kolekcji, zastanawiami się czy w takim zbieractwie bardziej chodzi o te opakowania czy może o akt porządkowania rzeczywistości? Dzielenie na kategorie, porządkowanie i „kuratorowanie” samo w sobie może być interesujące.

Nie wiemy na ile kolekcja etykiet jest wynikiem potrzeby katalogowania a na ile spadkiem po PRLu. Być może ma jeszcze inne korzenie psychologiczne. To co było jednak dla mnie sporym zaskoczeniem, to że zbieracze przedmiotów codziennego użytku dalej istnieją. Byłem święcie przekonany, że zjawisko to całkowicie zaniknęło ale wcale tak nie jest. Dalej funkcjonuje zbieractwo puszek i drobnych przedmiotów nie przedstawiających formalnie żadnej wartości. Na OLXie można swobodnie kupić lub wymienić się na puste puszki po napojach energetycznych. Zbieranie kapsli po piwie też ma się dobrze.

No i… może to wcale nie jest tak dziwne jak może się z pozoru wydawać? Dlaczego niby kolekcjonowanie spinek do mankietów, pierścionków i znaczków pocztowych ma być w jakimkolwiek stopniu lepsze?

Dziękuję za czytanie Archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. ;-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej i zostaw komentarz. Dziękuję!

PS W najbliższym czasie szykuję ankietę dla wszystkich czytelników Archiwum Internetu. Postaram się sprawdzić nie tylko kim jesteście - ale również jakie tematy są najbardziej interesujące. No i chcę się dowiedzieć też czy przeglądy prasy miały sens i jak można je przywrócić.

W tym wydaniu Archiwum Internetu, na zbliżającą się rocznicę założenie newslettera, chciałbym podzielić się cierpkimi doświadczeniami pisania w 2025 i 2026 roku.

Liczbomania

Archiwum nie można nazwać porażką ale sukcesem też nie bardzo. 224 subskrybentów w rok nie jest niczym spektakularnym ale nie jest też złym wynikiem. Zwłaszcza biorąc pod uwagę, że po pierwszych dwóch wpisach i niemal zerowym zainteresowaniu miałem 6 miesięcy przerwy.

Na poważnie zaczęło się w kwietniu, gdy trochę od niechcenia przypomniałem sobie o newsletterze. Napisałem o konsumpcjoniźmie kultury offline i okazało się nagle, że tym jednym tekstem przekonałem do siebie kilkadziesiąt osób.

Tak zaczął się cykl, który można nazwać zrywem - bo przez kilka miesięcy publikowałem dwa razy w tygodniu przeglądy prasy i eseje. Założyłem profil na Mastodonie i Instagramie robiąc za jednoosobową redakcję.

Przynosiło to skutki, to dzięki temu ten list trafia do ponad dwustu osób ale tempo pracy było niemożliwe do utrzymania. Taki wysiłek po godzinach można utrzymywać kilka miesięcy, później robi się z tego udręka.

Rozbudzone oczekiwania i samoponiżenie

Jak zaczyna rosnąć to chce się, żeby było tak w nieskończoność. I żeby było więcej i więcej. Gdy przestaje rosnąć powstaje głupie przekonanie, że zasługuje się na więcej. Na 2000 czytelników a nie 200. Wtedy zacząłem się zastanawiać, jak można pomóc Archiwum Internetu z dotarciem.

Nie jestem osobą aktywną w mediach społecznościowych dlatego wejście z newsletterem na Instagram było dla mnie pewnym szokiem cywilizacyjnym. Tysiące osób wykonują darmową pracę by zyskać chwilę uwagi oglądających, publikują codziennie kilkadziesiąt obrazków czy “relacji”, nagrywają filmiki.

Cóż i ja dołączyłem do tego cyklu z miernymi rezultatami. Nawet jeśli obserwujący przychodzili to były to puste polubienia, osoby przyzwyczajone do rolek trudno przekonuje się do czytania dłuższych tekstów.

Jednocześnie miałem poczucie udziału w praktyce wyjątkowo samoponiżającej. Nie chcę by brzmiało to pogardliwie, w końcu każda z tych osób jest twórcą. Ale odkryłem, że aktywne zdobywanie czytelników w mediach społecznościowych jest mozolne i chyba trochę uwsteczniające.

Być może rozwiązaniem nie jest marketing a lepsze pióro? Być może rozwiązaniem jest ograniczenie oczekiwań?

Substack też święty nie jest

Jeszcze gorzej, gdy w samej sieci społecznościowej Substack zaczyna dostrzegać się pustkę. Notki zdobywające uznanie często ocierają się o banał. Komentujący komentują nie dlatego, że coś jest interesujące a dlatego, że chcą zwrócić na siebie uwagę.

I znów widzę tu swoje grzechy ale widzę też źdźbła w oczach bliźnich.

No jeszcze jest ta słynna afera z Substackiem, który nie kasował newsletterów nazistów zasłaniając się wolnością słowa. W końcu to wszystko kumuluje się w jedną czarną kulę, która przygniata i demotywuje.

Wyjście z twórczego impasu jest trudne. Niebawem mija rok od założenia Archiwum Internetu i chciałbym dalej go pisać.

Oczywiście bardzo łatwo wpaść w dość prostą krytykę tego zjawiska bo i argumentów dostarcza rzeczywistość. Media społecznościowe zalewane są nieistniejącymi influencerami, doradcami, gwiazdami porno. Coraz trudniej rozpoznać żywego człowieka i znaleźć różnicę przy galopującym rozwoju modeli do generowania obrazów. Na tym tle wspomniana miqela wygląda sztucznie w porównaniu do nowych generacji wirtualnych celebrytów. To niedoskonały model 3d, który wyraźnie się odróżnia od prawdziwego człowieka i jest to ogromna zaleta tego konta. Jenocześnie choć daleko mi do aprobaty to warto sobie zadać pytanie czy konto lilmiquela różni się specjalnie od konta żywych celebrytek?

W obu przypadkach wizerunek jest w całości reżyserowany, w obu przypadkach odbiorcy oglądają reklamy kosmetyków albo majtek. Ta rzekoma autentyczność żywych celebrytów nie odbiega zbytnio od tego co pokazują wirtualni, gdzie jest więc różnica? Czy niedostępne dla nas w normalnym życiu gwiazdy muszą być zmaterializowane? Wspomniany wcześniej kontrowersyjny przykład w której nieistniejący avatar opowiada o molestowaniu seksualnym - którego rzecz jasna nie było - jest tutaj graniczny. Ale czy celebryci otaczając się wianuszkiem chorych dzieci nie są w podobny sposób wyrachowani i zwyczajnie źli?

Jak widać cyfrowi influencerzy mogą odbijać niczym lustro patologię współczesnych mediów społecznościowych.

Jak to drzewiej bywało

Zanim jednak ktoś krzyknie, że kiedyś to było lepiej niech usiądzie spokojnie w bujanym fotelu. Bo kiedyś to było bardzo podobnie a historia tworzenia nieistniejących postaci postaci jest dość starą zabawą z rzeczywistą rzeczywistością.

Korzenie wirtualnych artystów i twórców sięgają końca lat 50-tych i zespołu „Alvin i wiewiórki”. Był to zespół muzyczny animowanych wiewiórek, całość opierała się na cóż - dość prostym patencie - przyspieszony głos brzmiał piskliwie. Zespół dla dzieci stał się elementem dość dużej franczyzy i ogromnego biznesu, których twarzami stały się wiewiórki. Ale powstali też wirtualni gwiazdorzy dla młodzieży i dorosłych.

Gorillaz od wczesnych lat dwutysięcznych po dziś dzień tworzy swój wizerunek używając rysowanych postaci. Koncerty są hybrydą grania na żywo i wyświetlania wcześniej przygotowanych animacji. Jednym z takich wydarzeń było rozdanie nagród Grammy (20 lat temu!) gdzie Gorillaz grał razem z Madonną i był to zlepek animacji przemieszanego z występem na żywo na scenie. Gorillaz nie był już muzyką dziecięcą, nie był też projektem nastawionym tylko i wyłącznie na sprzedaż (choć zarobił i zarabia dalej odpowiednio).

Ważny szczegół

Różnica między wirtualnym influencerem a wirtualnymi gwiazdami muzyki nie jest znaczna jeśli odbiorca zdaje sobie sprawę, że ogląda coś wytworzonego sztucznie. W przypadku Gorillaz i śpiewających wiewiórek widać to gołym okiem zaś firmy tworzące wirtualnych infulencerów nie zawsze wybierają komiksową formę. Instagram zalewają byty, które są upodobnione już niemal nieodróżnialnie do człowieka.

Mimo, że wirtualna aryjka influencerka, nieistniejąca Milla Sofia, w swoim biogramie na Instagramie i TikToku podpisuje się jako “Virtual artist” to dalej dla części odbiorców może być to niewystarczająco czytelna informacja.

Widać to po komentarzach, które zamieszczają fani na platformie. Nie mam ani możliwości ani czasu by robić badanie ale szybki przelot przez sekcję komentarzy rysuje dość oczywisty profil ofiar. To mężczyźni w średnim wieku lub starsi, którzy bardziej niż nad nieistniejącym wokalnym talentem nieistniejącej kobiety zatrzymują się nad wygenerowaną urodą. Zapewne elementem łączącym będzie kompletny brak kompetencji cyfrowych i kompletny brak wstydu by wypisywać dwuznaczne teksty do profilu nieistniejącej kobiety.

Jednocześnie już od jakiegoś czasu pojawiają się w sieci poradniki, które instruują jak tworzyć AI pornografię. Celem jest przekonanie odbiorców o prawdziwości wygenerowanej pracownicy seksualnej i zdobycie klientów gotowych zapłacić za kolejne wygenerowane nagie obrazki. Nie znalazłem badań, które by były w stanie oszacować skalę zjawiska ale myśle, że jesteśmy na początku tej drogi w ciemność.

Nazywam to drogą w kierunku ciemności bo problemem nie są wirtualne postacie - tylko co z nimi się robi i to, że jest sporo osób, które nie są w stanie odróżnić fikcji od rzeczywistości.

Pewnie część osób zastanawia się dlaczego dzisiejsze wydanie ma tytuł „Cisnąć słojem”. Nie dowiecie się tego jeśli nie posłuchacie legendy o Albercie Wielkim i świętym Tomaszu.

A stojąc w progu - zanim ciśniemy słojem polecam zobaczyć jak wspaniale wyglądał performance Madonny i Gorillaz. 20 lat temu, niesamowite!

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

W dzisiejszej prasówce znów sporo nieprzyjemnych wieści - ale w tym morzu problemów nie dajmy sobie odebrać tego co pozytywne. Zapraszam do czytania.

Sprzedadzą nam sznurek

Rośnie napięcie między entuzjastami sztucznej inteligencji i jej przeciwnikami. Narastające negatywne emocje związane są ze strachem o eliminację zawodów tradycyjnie postrzeganych jako umysłowa (dziennikarze, urzędnicy, programiści, graficy, pisarze itd.). To też strach o zasoby naturalne, które pochłaniane są w dramatycznym tempie przez serwerownie co radykalnie wpływa na okolice gigantycznych centrów danych. O ile w Unii Europejskiem nie musimy aż tak się martwić o tyle w krainie wolności Donalda Trumpa miejsca gdzie pojawiają się wielkie serwerowie uderzają w lokalne społeczności. Strach o dostęp do wody wywołuje sprzeciw a nowe centrum danych oznacza gwałtowne wzrosty cen prądu. Siedmiu na dziesięciu Amerykanów nie chce mieszkać w pobliżu takiego miejsca.

The Atlantic zwraca uwagę, że dysusja o AI w internecie jest też udziałem botów. Przeciwnicy często nieświadomie sami używają sztucznej inteligencji, na przykład tworząc grafiki przez AI, które są przeciwko budowie centrów danych (wykorzystywanych min. do generowania takich obrazków).

Jest w tym oczywiście pewna sprzeczność, że protestujący wykorzystują narzędzie przeciwko któremu protestują. Z drugiej strony - dlaczego nie? Jest to oczywiście trochę dziwaczne ale chyba nikt na poważnie nie wykorzystuje już argumentu, że jeśli nie podoba nam się działanie technologicznych korporacji to powinniśmy przestać korzystać z Internetu?

The Guardian zwraca uwagę na to, że rozhuśtane emocje społeczne mogą prowadzić do anty-korporacyjnego ekstremizmu i terroryzmu. Od gościa, który rzucił koktajlem mołotowa w bramę apartamentu Sama Altmana (szefa Open AI) po aresztowanie we włoszech influencera, który planował serię antytechnologicznych zamachów. Korporacje na strach i nieufność, która może prowadzić do przemocy, reagują tak jak robią to tylko korporacje - zwiększając wydatki na ochronę i rzucając drobne po to by wyprać swój wizerunek. Dlatego OpenAI zapowiedziało przeznaczenie 250 milionów dolarów na programy, które mają pomóc przystosować się pracownikom do trzęsienia ziemii na rynku pracy jakie już wywołują modele językowe.

The Atlantic: https://www.theatlantic.com/technology/2026/06/data-centers-activism-ai-slop/687396/

Krytyka Polityczna: https://krytykapolityczna.pl/swiat/usa-ai-sztuczna-inteligencja-centra-danych-szkodliwosc-protesty-mieszkancow/

70% amerykanów nie chce mieszkać w pobliżu centrów danych: https://news.gallup.com/poll/709772/americans-oppose-data-centers-area.aspx

Ekstremizm anty-AI (The Guardian): https://www.theguardian.com/technology/2026/jun/07/anti-ai-tech-extremism-violence

Obdarte z tajemnicy

Brzmiałem nieco rewolucyjnie wyżej - prawda? ;-) Ale to nie jest tak, że jestem radykałem - nie uważam, że należy krytykować każdy aspekt sieci neuronowych i doskonale gdy są one wykorzystywane w dobrych celach.

Rozwiązanie zagadki jest szalenie satysfakcjonujące i tak się właśnie stało. Przy pomocy sztucznej inteligencji odkodowano manuskrypt, który od 400 lat był tajemnicą. Szyfr Borga mający ponad 400 stron spoczywał w bibliotece Watykanu i jeszcze niedawno nie wiedzieliśmy o czym jest, to dlatego że używał nieznanych nam wcześniej znaków. No i cyk, odkodowane. Księga zawiera setki receptur, które miały leczyć choroby i została prawdopodobnie zaszyfrowana by jej właściciel nie został oskarżony o czary. Całkiem ironiczne, że finalnie księga trafiła do Watykanu.

BBC, odszyfrowany manuskrypt: https://www.bbc.com/future/article/20260527-plots-love-letters-and-diplomacy-the-medieval-secrets-being-revealed-by-ai

Gra znaleziona ponad 100 lat temu w holenderskim mieście Heerlen (zbudowanym na ruinach Coriovallum) może pokazać nam, jak spędzali czas rzymscy legioniści. Zasady tej gry były do niedawna tajemnicą - ale dzieki AI udało się odtworzyć prawdopodobne zasady. Nie ma oczywiście 100% pewności jak w manuskrypcie powyżej ale wiele wskazuje na to, że była to gra dla dwóch osób z wykorzystaniem pionków.

Dużym elementem odgadywania zasad gry były ślady zużycia kamienia.

Pełne zasady gry: https://ludii.games/details.php?keyword=Ludus%20Coriovalli

Można też spróbować zagrać: https://ludus-coriovalli.web.app/

Aplikacje randkowe dla antyszczepionkowców

Tak, antyszczepionkowcy w USA mają swoje aplikacje randkowe. Tak, jedna z nich nazywa się PureBlood (czyli CzystaKrew). Właściwie nie wiem jak to skomentować. Lepiej poczytać:

The Wired: https://www.wired.com/story/anti-vax-dating-apps-are-going-irl-people-are-mad-as-hell-about-it/

Smartfony a epidemia eboli

Jak ma się produkcja elektroniki do wybuchów epidemii Eboli? Jak okazuje się połączenie jest i to wcale nie absurdalne. Nielegalne wydobycie kobaltu, złota i innych minerałów niezbędnych do produkcji elektroniki prowadzi do wylesiania ogromnych areałów w Kongo. Wylesianie zabiera przestrzeń życiową nietoperzom, które przenoszą wirusa. Większe zagęszczenie nietoperzy i większe ich natężenie w skupiskach ludzkich prowadzi do wybuchów epidemii.

Nielegalne wydobycie minerałów w Kongo to gigantyczny obszar powierzchniowy i ekonomiczny - nielegalne górnictwo obejmuje 30% lokalnych gospodarstw. Dlaczego? Jest to bardziej opłacalne niż rolnictwo, które jest nękane nieobliczalnymi opadami deszczu (kłaniają się zmiany klimatu).

I wszystko znów przez te cholerne nietoperze.

The Guardian: https://www.theguardian.com/world/2026/jun/05/ebola-mineral-mining-smartphones-congo

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Strona niniwa22.cba.pl, bo o niej mowa, prowadzona jest tak jakby dalej istniał 1998 rok, surowa forma i czysty tekst przerwany symbolicznymi odnośnikami. I to jest piękne.

Czym jest Niniwa?

Niniwa nazywana jest przez anonimowego autora internetowym śmietnikiem, miejscem do którego dorzuca w luźny sposób fragmenty książek, interesujące eseje, artykuły. Jest to więc „nielegalne” repozytorium materiałów dotyczących polityki (głównie schyłek PRL i lata 90), historii, sztuki i tematów, które autor uznał za stosowne. To takie prywatne archiwum, robione chaupniczo i bez linijki. To chałupnictwo myślę, że dobrze oddaje atmosferę internetu lat 90 w którym forma ustępowała miejsca treści.

Nielegalność z poprzedniego akapitu biorę w cudzysłów, bo przepisane i zeskanowane teksty co prawda łamią prawo ale wobec zbrodni popełnianych przez korporacje są niewinną igraszką. Piractwo niniwy dotyczy materiałów niszowych, starych, trudno dostępnych (np. artykuły z Rzeczpospolitej z lat 90 lub nieistniejących już gazet). Z formalnego punktu widzenia stoi więc to w sprzeczności z prawem. Z punktu widzenia społecznego wnosi niesamowitą wartość a poprzez digitalizację zapomnianych materiałów. To nadawanie im drugiego życia, również poprzez indeksowanie ich w Googlu.

Co tam jest jeszcze?

Tak jak wspomniałem dwa akapity temu jest to repozytorium zebranych tekstów. Od tekstów o Geremku i Mazowieckim przez obsesyjne zainteresowanie Michnikiem - autor niniwy jednak opatruje teksty czasem też swoim odautorskim (i często uszczypliwym komentarzem).

Polityka to jednak nie wszystko - kultura i sztuka lat 90, komentarze dotyczące bruLionu, Herbert… a także wycinki gazet o UFO i masonach.

Poza zbiorem cudzych prac znajduje się też kategoria „Moje teksty” a w niej znów pełen miszmasz. I mimo niewątpliwie szerokich zaintereswań i horyzontów autora (można przypuszczać tło akademickie) anonimowość pozwala na więcej.

Słownictwo jest bardziej niż familiarne, autor strzela złośliwościami i ironią we wszystkich kierunkach ocierając się o granice przyzwoitości z lat 90. Obecnie nazwałbym to jednak językową normą biorąc pod uwagę schamienie języka, dlatego nazywanie profesorów „poczciwymi dupami wołowymi” a przebrzmiałą już polityczkę Julię Piterę karierowiczką - nie brzmi to bardzo kontrowersyjnie. Felietonów nie ma zbyt wiele, ale całe archiwum mówi nam całkiem sporo o autorze. O jego zaintersowaniach, sposobie widzenia świata, o tym kim jest i jak myśli.

Kim jest autor?

Nie wiemy ale możemy snuć przypuszczenia. Według deklaracji strona istnieje od 1998 roku a pierwsze dostępne zapisy na archive.org pojawiły się w okolicach 2007 roku. Wedle komentarza widocznego na stronie sam pomysł dojrzewał w autorze już wcześniej - dlatego biorąc pod uwagę szczególne zainteresowanie latami 80 i 90 - szacowałbym, że autor może należeć do pokolenia lat 60-70.

To oczywiście spora rozpiętość i nie mamy na to pewnych dowodów ale tego rodzaju strona, komentarz, zainteresowania był i jest poza zasięgiem 20 latka. Zakładając stronę autor musiał mieć przynajmniej ok. 25-35 lat. Nie mógł być dużo starszy, ponieważ stworzenie nawet prymitywnej strony internetowej w 1998 roku wymagało zaplecza cyfrowego. Nie wspominając o tym, że strona jest dalej aktualizowana - co jest dalej w zasięgu 60-70 latka.

Poglądy autora są eklektyczne ale na podstawie autodeklaracji, wiemy że jest to wyborca Platformy Obywatelskiej. Właściciel niniwy jest krytyczny wobec polityków ale reprezentuje liberalny sposób myślenia o świecie. W tekstach i komentarzach pobrzmiewa krytyka Michnika i Gazety Wyborczej, jednocześnie z zacięciem filosemickim i krytyką nacjonalizmu.

O wykształceniu może świadczyć nazwa strony, Niniwa to starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii. Nie jest to z pewnością przypadek ponieważ licznik odwiedzin strony (zapomniany dawno wynalazek) miał identyfikator „niniwa2asyria”. Czyżby więc archolog, historyk, socjolog lub politolog? Wszak sam określa się humanistą.

Na moje oko mamy więc doczynienia z „wykształciuchem” i zapewne sierotą po Unii Wolności - co zapewne będzie już nieczytelnym kodem dla młodszych czytelników, ale z pewnością zadowoli samego autora gdyby to kiedyś przeczytał.

Internetowy skansen

Opisuję niniwę z dużym szacunkiem niezależnie od poglądów i czasami prowokacyjnego tonu autora. To dlatego, że strona ta jest żywym zabytkiem kultury polskiego internetu. Mamy doczynienia z ciągle internetowym skansenem, utrzymywanym od przynajmniej 20 lat na darmowym serwerze.

To trzeba docenić, nie tylko za włożoną ciężką pracę - ale również konsekwencję. Szanujmy nawet jeśli niniwa jest nam obca światopoglądowo czy etycznie. Nie czapkujmy jednak bezmyślnie, a znając pióro i poglądy autora z pewnością doceni małą złośliwość.

Jeden z cytatów, który wita gości na stronie brzmi:

Ładny to cytat. Ale jakoś przekornie przypomniałem sobie o wierszu Muńka Staszczyka, który będzie chyba dobrą repliką na tę niechęć do Wyborczej:

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Rewolucja 2001 roku

Windows XP był wizualną rewolucją. System operacyjny z 2001 roku wyróżniał się na tle szarych i topornych poprzedników. Co prawda Windowsa 95, 98 i Millenium można było w ograniczonym stopiu upiększać (o czym już kiedyś pisałem) ale to właśnie XPek zmienił zasady gry.

Od niebieskiego paska menu z zielonym przyciskiem start po dołączony zestaw tapet - wszystko wskazywało na to, że mamy doczynienia nie tylko z nowoczesnym systemem operacyjnym ale również w pełni multimedialnym. W systemie znajdował się Windows Media Player, który pozwalał na zgrywanie płyt oraz ich wypalanie.

Mimo, że Windows XP był wizualnie oszałamiający i zrobił ogromny krok w rozwoju estetycznym systemów operacyjnych to był jednak powtarzalny. Każdy komputer - od szkoły po przychodnię - posiadał ten sam motyw „Luna” wbudowany w XPeka. I część użytkowników zaczęło to nudzić.

Jak uczłowieczyć Windowsa XP

Oczywiście pierwszym krokiem w zmienianiu wyglądu systemu jest zmiana tapety. XP to czas rozkwitu internetu oraz czasopism komputerowych z dołączanymi płytami CD - w ten sposób rozpowszechniano zdjęcia, które mogły zastąpić „Idyllę” czyli domyślną tapetę przedstawiającą zielone wzgórze. Tapety były bardzo różne, od widoczków po zdjęcia, które są duchowymi następcami kalendarzy w warsztatach samochodowych.

Spoilery, neony i podrasowanie systemu

Wydany w tym samym roku Windows XP oraz film Szybcy i Wściekli radykalnie wpływał na poczucie estetyki tamtych czasów. Na obu polach rzeczywistości pojawiali się tunerzy, którzy z starego Golfa oraz Windowsa XP chcieli wycisnąć jak najwięcej - dodać bajery, które będą wyróżniać sprzęt od przeciętnego auta i samochodu.

Odpowiednikiem neonów, spoilerów i przyciemnianych szyb montowanych w zajechanych autach były skiny. Skórki powstawały dla Windows Media Playera i samego Windowsa XP.

Skiny przypadku Windows Media Playera zmieniały nie tylko wygląd i kolory aplikacji ale też jej kształt. Każdy skin był unikalny, zmieniał miejsce przycisków i sprawiał wrażenie nowej aplikacji. Całość dopełniała fascynacja efektownymi kształtami, które miały naśladować trójwymiarowy interface. Język wizualny tamtego czasu operował na efekciarstwie, które często przysłaniało użyteczność. Liczyło się czy ładnie wygląda, czy jest animowane i czy mryga - a wygoda użytkowania była elementem pobocznym.

Podobnie było z szablonami dla Windowsa XP, często zmieniały pasek i całe menu start - tak, że stawało się mniej czytelne. Wygląd pasków narzędzi i całego systemu jednak nie miał spełniać tu roli czysto funkcjonalnej a być trofeum i odzwierciedleniem tego co w tamtym czasie było postrzegane za estetyczne. Oczywiście zwykły XP w przeważającej większości przypadków, był bardziej dopracowany i ładniejszy ale szablony były po to by się odróżnić.

Raj utracony

Dziś tego rodzaju estetyka kojarzy się z kiczem a jednak była powszechnie doceniana. Oczywiście większość użytkowników nie upiększało w tak radykalny sposób swojego systemu operacyjnego ale grono poszukiwaczy skinów i szablonów nie było małe.

Tandetne skórki i szablony miały jedną ważną cechę odróżniającą je od współczesnego oprogramowania. Obecnie aplikacje przechodzą przez projektantów, którzy dopasowują ich wygląd tak by były czytelne i łatwe w obsłudze. Z jednej strony łatwość użytkowania jest pozytywną cechą ale z drugiej strony efektem jest postępująca unifikacja a to sprawiła że oprogramowanie i systemy są zwyczajnie nudne. Windows i ogromna część aplikacji nie ma już wyrazu z powodu posługiwania się spójnym i jednakowym językiem wizualnym. Profesjonalizacja z pewnością ułatwiła posługiwanie się tymi narzędziami ponieważ intuicyjnie wiemy gdzie czego szukać ale z drugiej strony zabrała nam szalone pomysły. Jak chociażby Windows Media Player w kształcie zielony głowy. A przecież zielony to kolor nadziei.

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Tymczasem w dzisiejszym przeglądzie:

Konferencja Google IO 2026

Odbyła się konferencja Google IO 2026. Nie będę jej streszczać w całości ale jest jeden wniosek - Google jest w szale wrzucania i integrowania każdej usługi ze swoim AI.

Sztuczna inteligencja Gemini z punktu biznesowego może mieć sens. Google ma wiele usług z których może pobierać dane na temat swoich użytkowników i przerzucać je między zdjęciami, wyszukiwaniem, mapami, plikami na dysku a mailami i smsami. To duża przewaga w porównaniu do konkurencji, to przewaga którą mogą monetyzować. Mimo, że ChatGPT zaczął wcześniej i z dużym przytupem to Google dogoniło konkurenta pod względem liczby użytkowników.

Zamiast jednak kibicować Googlowi wolałbym, żeby wszystko to stanowiło dzwonek ostrzegawczy i zachęcało czytelników by się z tych usług ewakuować.

Link (o tym, że Google zaczyna wygrywać wyścig AI, paywall): https://www.nytimes.com/2026/05/19/technology/personaltech/google-gemini-ai.html

Wyyyyyydłużony pasek wyszukiwania

Zmienia się też sposób w jaki korzystamy z internetu i wyszukiwarek. Zamiast hasłowego wpisywania kwerend i sprawdzania linków, użytkownicy coraz częściej wpisują długie zapytania i pełne zdania do Google. Wynik to podsumowania, które generuje sztuczna inteligencja a linki są dopiero pod spodem. Dlatego, żeby zrobić więcej miejsca na długie pytania Google wydłuża pasek wyszukiwania pierwszy raz od 25 lat.

Myk polega na tym, że podpowiedzi i podsumowania od AI dalej halucynują. Według badań dalej jedno na dziesięć wyszukiwań kończy się podaniem przez AI głupoty. Dodatkowo sztuczna inteligencja skanująca sieć w poszukiwaniu odpowiedzi na zadane pytanie nie umie jeszcze ocenić jakości źródeł i często pobiera odpowiedzi z Facebooka i Reddita. A gdy jeden z dziennikarzy technologicznych na swoim blogu napisał, że jest mistrzem w jedzeniu hot-dogów to później AI to powtarzało bezkrytycznie.

Link (halucynacje i test podsumowań robionych przez wyszukiwarkę, paywall): https://www.nytimes.com/2026/04/07/technology/google-ai-overviews-accuracy.html

Link (sprawa z jedzeniem hotdogów, bez paywalla): https://www.bbc.com/future/article/20260218-i-hacked-chatgpt-and-googles-ai-and-it-only-took-20-minutes

Wielki brat patrzy

Koniec końców Gemini zostanie wepchnięte nawet do… okularów. Pierwsze podejście Googla było w 2012 roku i skończyło się sromotną porażką. Google Glasses sprzed 14 lat na zapowiedziach prezentowały się ciekawie a w rzeczywistości okazały się niefunkcjonalnym i dziwnym gadżetem.

Teraz jest trochę inaczej, inteligentne okulary będą miały ładną formę, mają robić ładne zdjęcia i mieć rzecz jasna wbudowane Gemini. Wszystko ma być spięte z zegarkiem i smartfonem.

Nie jest to rewolucja, to tak naprawdę słuchawki i kamerka wbudowana w oprawki okularowe a resztę robi podpięty bezprzewodowo smartfon. Nie ma wyświetlacza więc wszystko jest bardzo podobne do istniejących już od 5 lat okularów RayBan Stories (czyli okularow od Mety/Facebooka). Niestety mamy też już 5 letnie doświadczenie, że okulary z wbudowaną kamerką są nadużywane przez zboczeńców i korporacje. Zaczynajac od kretynów nagrywających z ukrycia i bez zgody innych a kończąc na szkoleniu modeli AI na naszych nagraniach.

Link (wykorzystanie okularów do podglądactwa, paywall): https://www.wired.com/story/the-rise-of-the-ray-ban-meta-creep/

Link (wykorzystanie okularów do podglądactwa, bez paywalla): https://futurism.com/future-society/meta-ray-ban-smart-pervert-glasses

Link (zapowiedź okularów na blogu google, bez paywalla): https://blog.google/products-and-platforms/platforms/android/android-xr-io-2026/

Zamiast o Torkarczuk

W tym tygodniu połowa branży technologiczno-prywatnościowej pisze o Oldze Tokarczuk. Komentatorów szkuje, że noblistka mówi do swojego czata per kochana i używa go do pisania i rozwijania wątków. W tym samym czasie Rzeczpospolita pisała o innej aferze książkowej. „The Future of Truth” Stevena Rosenbauma, książka o tym jak AI będzie wpływać na prawdę zawiera zmyślone przez sztuczną inteligencję cytaty. Całkiem ironiczne prawda? Zresztą mieliśmy niemal identyczną sytuację z dziennikarką Karoliną Opolską, która napisała książkę o prawdzie i teoriach spiskowych by później zostać przyłapaną, że AI zmyśliło jej przypisy.

Zamiast skupiać się na pojedyńczych przypadkach, myślę że ciekawy miernikiem tego jak sztuczna inteligencja wchodzi w nasze życie są dane na temat liczby książek, które sprzedaje Amazon. Od czasu wypuszczenia ChataGPT liczba publikowanych ebooków na Amazonie wzrosła trzy razy.

Link (Rzeczpospolita o „Future of Truth”, paywall): https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art44415461-napisal-ksiazke-o-prawdzie-i-ai-wykorzystal-cytaty-zmyslone-przez-sztuczna-inteligencje

Link (Opracowanie różnych badań dot. AI, w tym tego dot. sprzedaży książek na Amazonie, paywall):
https://www.washingtonpost.com/technology/2026/05/20/data-shows-that-ai-slop-is-taking-over-books-lawsuits-music-science/

Link (Samo badanie, bez paywalla): https://www.nber.org/papers/w34777

Nawilżacze i piekło X’a

Washington Post przeprowadził śledztwo na temat użytkownika XFreeze na Xie. Anonimowe konto (prowadzone prawdopodobnie z Indii), wyróżnia się tym, że obserwuje je Elon Musk i podaje dalej. Musk w tym roku wszedł w interakcję z XFreeze ponad 400 razy i to całkiem nieźle biorąc pod uwagę, że wpisy Muska są obserwowane przez 240 milionów użytkowników.

Jak zdobyć sympatię i zaprzyjaźnić się przez internet Muska? Cóż, XFreeze po prostu wyraża bezgraniczną wdzięczność za wszystkie produkty Muska, broni go gdy ten przegrywa sprawy sądowe, twierdzi że samochody Tesla są najlepsze na świecie a Starlinki są „kręgosłupem dla ludzkości”.

Ale to nie jest relacja jednostronna. Elon Musk wchodzi w interakcje i napędza XFreeze wyświetlenia a właściciel konta z tego tytułu otrzymuje pieniądze. Monetyzacja platformy sprawiła, że użytkownicy prześcigają się w kontrowersjach by zarobić trochę na wyświetleniach. To zresztą nie pierwszy raz gdy osoby z Indii tworzą treści na platformę, które bazują na kontrowersjach i propagowaniu rasizmu nie po to by szerzyć ideologię ale na tym zarabiać.

A dlaczego Elon to robi? Cóż, zdaje się że chce udsotępniać pochlebne opinie o sobie, nawet jeśli są pisane nie z miłości a wyrachowania.

Link (za paywallem): https://www.washingtonpost.com/technology/2026/05/13/elon-musk-engages-with-anonymous-x-acount-xfreeze-more-than-any-other/

Wielki biznes z dziećmi w tle

Temat zasługuje na zdecydowanie większe opracowanie niż mój skrót, który dziś tu wrzucam. Ale wrzucam, bo lepiej temat zapowiedzieć niż przemilczeć.

Meta w USA opłaca influencerów, lekarzy i sportowców by pozytywnie wypowiadali się o Facebooku i Instagramie oraz zachwalali je jako bezpieczne dla dzieci i młodzieży. To kolejna odsłona lobbingu, mająca ocieplić wizerunek i pokazać jak dużą troskę o milusińskich wykazuje amerykańska korporacja. Wszystko dlatego, że w kolejnych krajach wprowadzane są regulacje prawne ograniczające dostęp do mediów społecznościowym nastolatkom przed 16 rokiem życia a w USA trwa kolejna próba przepchnięcia Kids Online Safety Act (które nie jest tak radykalne ale nakłada szereg obowiązków na platformy).

Będzie wiec o wykluczeniu społecznym, o tym że jednak media społecznościowe dzieciom służą i w ogóle odczepcie się od waszych dzieci. Jednocześnie Meta musi grać na wielu fortepianach, są kraje gdzie trzeba bronić tego co jest - czyli braku regulacji, są kraje gdzie ograniczenia już obowiązują (albo niedługo będą, patrz Wielka Brytania). Jeśli nie da się tego powstrzymać to korporacja może starać się przynajmniej zrzucić odpowiedzialność za weryfikację wieku na kogoś innego - i tak proponują, żeby wyznaczyć na przykład Apple i Google a nie ich.

Link (o kampanii Mety z influencerami, bez paywalla): https://edition.cnn.com/2026/05/20/tech/meta-youth-safety-features-family-influencers

Link (debata w Anglii o zakazie mediów społecznościowych dla nastolatków): https://www.theguardian.com/technology/2026/may/20/limit-social-media-ban-under-16s-unsafe-apps-starmer

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Pisząc o konsumpcjoniźmie kultury offline wspominałem już o całym segmencie rynku używanych iPodów i innych odtwarzaczy MP3, które w ostatnim czasie drastycznie podrożały. Cena, jak można się domyśleć, nie bierze się z wyjątkowych właściwości, jest to moda i próba wyrwania się z życia on-line. Przeciętny telefon będzie bardziej funkcjonalny.

Dziś piszę o zbieractwie fotograficznym ale w kategoriach modowych. Bo choć mamy z zawodowch fotografów i zawodowych kierowców wyścigowych to stanowią oni niewielki ułamek użytkowników aparatów i samochodów. Zwykły użytkownik ma więc inne potrzeby, inaczej patrzy na sprzęt i co gorsza może stać się kolekcjonerem.

Co może kolekcjonować heteroseksualny mężczyzna

U kolekcjonerów, jak sama nazwa wskazuje, chodzi o kolekcjonowanie. Gdyby chodziło o utylitarną wartość produktów to fora o zegarkach byłyby puste, w końcu kosztujący 90 zł Casio jest równie dokładny (jeśli nie dokładniejszy) co kosztujący 1 000 000 zł Patek Philippe.

Zresztą temat zegarków i aparatów być może nie jest bardzo odległy, ponieważ to ta działka mody, która nie kwestionuje seksualności przeciętnego mężczyzny. Tak, aparaty są pewnego rodzaju totemem i biżuterią, ozdobą i zabawką - podobnie jak w przypadku winyli i aut. To są przedmioty, które zwykle kierowane są do mężczyzn i ich zbieranie nie wywołuje społecznego dyskomfortu.

O ile jednak w klasycznym podejściu zbieraczowi powinno zależeć na gromadzeniu cennych egzemplarzy (drogich, unikalnych, ładnie wykonanych i z pięknych materiałów) to moda na lata dwutysięczne sprawiła, że pojawiła się cała generacja kolekcjonerów (różnego wieku i płci), którzy zbierają przedmioty o teoretycznie niskiej jakości.

Kochany kicz, kochana tandeta

Moda na stare aparaty cyfrowe z logicznego punktu widzenia nie ma sensu. Kolekcjonerzy analogowych aparatów fotograficznych mogą tłumaczyć się „duszą” na zdjęciach i lepszą rozpiętością tonalną, kolekcjonerzy współczesnych aparatów chwalą się parametrami technicznymi. W przypadku starych cyfowych małpek, możemy mówić tylko i wyłącznie o spadku jakości robionych zdjęć. Teoretycznie.

Kolekcjonerzy słabych aparatów cyfrowych, mówią piszą że właśnie chodzi o tę niską jakość, która oddaje atmosferę i ducha czasów sprzed 20 lat. Zdjęcia nie muszą być piękne, mogą być rozpikselowane, mogą mieć dziwne kolory wynikające z niedoskonałej technologii. Nie chodzi więc o wartość mierzoną w sposób obiektywny a o emocje i skojarzenia jakie wywołują zdjęcia robione tym sprzętem. I wbrew pozorom to argumentacja bardzo bliska zbieraczom starych aparatów, audiofilów i innych kolekjonerów. Nie chodzi o efekt końcowy lecz drogę przez jaką przechodzimy.

Patrząc na to z tej perspektywy nie umiem tego przesadnie krytykować. Fajnie pobawic się starym aparatem analogowym, cyfrówką, gramofonem i iPodem. Jest w tym wszystkim jeszcze jeden mały element, który jest równie ważny w przypadku telefonów i sporej ilości gadżetów. Możemy zaobserwować zmęczenie wpływem minimalistycznego, spokojnego i neutralnego wzornictwa. Działy projektowe przygotowujące wygląd starych sprzętów elektronicznych miały więcej swobody i więcej fantazji. Sprzęty sprzed 20 lat nie zawsze były piękne ale z pewnością spora część była jakaś. Dziś większość domowych gadżetów straciła ten radosny element, w którym projektanci eksperymentowali z formą (nawet jeśli im to zupełnie nie wychodziło).

Kodaka (oraz chińskie) sidła

Pojawiło się ssanie na rynku na stare aparaty cyfrowe więc sprzedawcy podwyższyli ceny. Pojawiła się też luka, która została wykorzystana przez biznes. Kodak oraz niezliczone ilości sprzedawców na chińskich platformach sprzedażowych oferują tzw. toycamy. Aparaty, które mają często dziwny kształt (np. szminki), są niewielkie a niska jakość zdjęć jest ich dodatkową zaletą.

W zamyśle poważne fotografowanie ma zastąpić bezdtroska radość z cykania, która jest spowodowana ich bezpretensjonalną formą i sposobem działania. Czasami nie mają wyświetlacza, mieszczą kilka zdjęć i naprawdę z technicznego punktu widzenia - są powrotem do aparatów umieszczanych w starych Nokiach. Co więcej niektórzy drukują zdjęcia za pomocą specjalnych drukarek termicznych, które znów, nie cechują się wysoką jakością i wykorzystują papier taki jak do paragonów. Albo drukują zdjęcia wprost na paragonach.

I znów jesteśmy w tym samym miejscu

Tysiące dyskusji na temat tego, która toycamera jest najlepsza i dlaczego. Jak robić fajne zdjęcia zabawkowym Kodakiem? Recenzje jutuberów fotograficznych recenzujących zabawki - wszystko zmienia się w całe tysiące znaków, które zamiast ukierunkować na robieniu czegoś dotyczą posiadania.

Dlatego staram się od jakiegoś czasu trzymać dyscyplinę, nie wpadać w kolekcjonerstwo i zbieractwo, nie daje ono zadowolenia a dziesiątkami zgromadzonych aparatów nie robi się więcej zdjęć niż jednym. I zamiast kupować zabawkowy aparacik zacznę od robienia większej ilości zdjęć telefonem, te i tak będą w stylu retro - tylko za 20 lat.

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Ale w newsletterach nie ma algorytmu, więc zamiast skarpetek:

Mimo poruszanych wrażliwych tematów w prasówce nie ma drastycznych i pornograficznych treści. Można czytać w pracy i pociągu. :-)

Ochrona wizerunku a deepfake

W kwestii ochrony wizerunku są różne podejścia, od paranoicznego zalepiania każdej kamerki (nawet tej we własnym smartfonie) po kompletną obojętność i wrzucanie zdjęć swojej twarzy gdzie popadnie. Do niedawna kontrola nad własnym wizerunkiem była trochę prostsza a manipulowanie tym wizerunkiem mogło dotykać głównie osoby publiczne. Pierwsze deepfake zostały stworzone w dużej mierze po to by tworzyć pornografię z celebrytami. Wymagało to jednak sporego zaplecza technicznego i umiejętności. Teraz ta technologia jest dużo łatwiejsza w obsłudze i wykorzystywana również przez scamerów.

Pornografia z pociechą

W Guardianie przeczytacie tekst o tym jak wizerunek dzieci, umieszczany jedną ze szkół średnich w mediach antyspołecznościowych, był wykorzystany do tworzenia pornografii dziecięcej (CSAM). Nie chodziło tu jednak o tworzenie materiałów po to by publikować je na forach dla pedofili, celem był szantaż i wyłudzenie pieniędzy od szkoły by ich nie publikować.

O ile wykorzystanie AI jest tu pewną nowością to sama metoda już nie. Czasem scamerzy blefują wysyłając maile o tym, że rzekomo przejęli dostęp do kamerki internetowej a czasami polują na ofiary, które rozpoczną internetowy romans. Gdy zdobędą zaufanie i otrzymają od „swojego partnera” nagie zdjęcia - romans się kończy a zaczyna się szantaż i nękanie. W innym przypadku - grożą - zdjęcia trafią do wszystkich twoich znajomych.

Kto to robi?

Jest w tym też pigułka trudna do przełknięcia. Często tego rodzaju procederem zajmują się całe gangi z Nigerii i innych biednych regionów świata gdzie aparat państwa jest słaby - a wyłudzone złotówki, funty i dolary są na wagę złota. Jest o tym (raczej średni) film dokumentalny Sakawa, gdzie gang z Ghany - wydobywa dyski z elektrośmieci by zdobyć informacje o bogatych ofiarach i je szantażować. Ofiarami nie są tylko „biali, bogaci, z zachodu” bo proceder jest rozpowszechniony również w Chinach gdzie znajdują się łowcy i ofiary. Skala jest na tyle duża, że scamowy biznes jest połączony z handlem ludźmi.

Link (bez paywalla, CSAM tworzony przez AI używany do szantażowania szkół w UK): https://www.theguardian.com/technology/2026/may/08/uk-schools-remove-pupils-photos-online-ai-blackmail-threat-grows

Link (bez paywalla, Chiny i Birma - egzekucje i gangi scamerów): https://www.bbc.com/news/articles/cx2gdrvy9gjo

Link do Filmwebu, film Sakawa (proceder ciekawy ale film naprawdę jest średni): https://www.filmweb.pl/film/Sakawa-2018-836854

Kiedyś byłem gwiazdą porno

W podobnym czasie pojawił się artykuł w Wired o tym co się dzieje gdy twórczynie i twórcy treści na OnlyFans kończą karierę. Temat o tyle ciekawy, że niczym na YouTubie mamy tu tylko niewielką grupę, która odniosła spektakularny sukces finansowy i przechodzi na przedwczesną emeryturę.

No więc okazuje się, że rzeczywistość jest miażdżąca i choć nie zgadzam się z sloganem, że w internecie nic nie ginie (bo ginie i to całkiem sporo) to akurat pornografia jest często archiwizowana i udostępniana na pirackich stronach, które serwery mają w krajach które mają za nic prawo do własności intelektualnej. Z jakiegoś też powodu branża porno jest pełna zwyroli, którzy będą stalkować, nękać i chodzić za innymi po sieci - rozrzucając twoje stare sekstaśmy.

Oczywiście część osób powie, że to koszt uczestnictwa w tej branży. Osobiście się z tym nie zgadzam z tym podejściem i jest to fundamentalna niezgoda. To że coś się daje przewidzieć (ale nie wszyscy mają takie zaplecze by to zrobić) i to, że nie jesteśmy czemuś zapobiec nie oznacza, że powinniśmy traktować to jako naturalny koszt. Z jakiegoś powodu w temacie powyżej, choć cięższym gatunkowo, nie godzimy się z tym że wrzucenie zdjęcia dziecka do internetu = tworzenie CSAMu z nim. A gdy tak się dzieje to próbujemy (udolnie lub nie) ścigać ludzi, którzy to robią.

O tym, że kariera w internecie może ugryźć w tyłek wiadomo od dawna. Niektórzy o tym już wiedzą, na przykład influencerki które w przeszłości pracowały na seks kamerkach - a część osób dopiero czeka to odkrycie. Zarabianie na Onlyfans uważam za nieetyczne tak samo jak zarabianie na hazardzie, papierosach i alkoholu. Ale mój system moralny buntuje się też przeciwko miliarderom noszącym zegarki w cenie kawalerek w Warszawie.

A wykraczając z przestrzeni opinii - chciałbym zwrócić uwagę, że w Unii Europejskiej istnieje prawo do bycia zapomnianym. Działa to koślawo i pomoże jeśli chcemy usunąć zdjęcie gdzie robimy głupią minę a w sytuacji gdy stajemy się viralem. Ale jest. Możemy próbować - o ile nie będą nas próbować prześladować internetowi psychopaci, to jest duża szansa że sobie poradzimy.

Link (paywall): https://www.wired.com/story/onlyfans-creators-retiring-right-to-be-forgotten/

Wystartowała europejska sieć społecznościowa „W Social”

A tak naprawdę, to jest to przerobiony trochę BlueSky. Z tą różnicą, że serwery mają stać w Unii Europejskiej a użytkownicy będą identyfikowani za pomocą specjalnej aplikacji, którą będzie trzeba zeskanować swój paszport (lub dowód osobisty?).

Nie rozumiem jaki będzie sens korzystania z W Social jeśli będzie można wchodzić w interakcje z tą siecią za pośrednictwem BlueSky, bez skanowania dokumentów. Ale zamiast zdawać się na moją intuicję lepiej przeczytać dość krytyczną recenzję. Zwłaszcza, że z początku autorzy ukrywali powiązanie z BlueSky i jego protokołem AT Proto, który będzie pozwalał na interakcje między tymi dwiema platformami.

Link (bez paywalla, uwaga blog nerdki z Mastodona): https://blog.elenarossini.com/w-social-uncovered-the-reality-behind-the-hype/

Jednocześnie z okazji Dnia Europy W Social opublikowało mapkę z danymi na temat aktywności polityków na platformach społecznościowych. Sprawdzano czy polityk jest lub był aktywny na Xie i czy jest w „W Social/AT proto”. Ponieważ dopiero ruszyły zamknięte testy tej sieci jest to zabawna forma sprawdzenia czy polityk ma konto na BlueSky (i sugerowanie, że jest na W Social).

Sprawdziłem dane dla Polski no i są kardynalne błędy. Jako jedyny aktywny na AT proto wskazany jest premier Tusk (nie postujący tam od 5 miesięcy). Pierwszy z brzegu poseł Bliźniuk, który ostatni post wrzucił zaledwie 3 miesiące temu też powinien w takim razie znaleźć się na tej liście. Nie ma go jednak na liście parlamentarzystów, jest za to Jan Maria Rokita. Dalej nie sprawdzam.

Link (bez paywalla, strona z danymi dot. Polski): https://europetalking.wsocial.news/country/PL

Jak zabezpieczyć Bitwę pod Grunwaldem i wino

Anglojęzyczne wydanie El Pais pisze o firmie Pukkart, która oferuje wystawianie certyfikatów autentyczności dziełom sztuki. Zabezpieczone rzeźby i obrazy poza certyfikatem mają mieć też kod QR z informacją nie tylko o autorze ale i kolejnych posiadaczach. I wszystko ma zostać zapisane na blockchainie!

O ile pomysł na certyfikowanie i cyfrowe podpisywanie sztuki jest ciekawy o tyle sprzedawanie tego jako innowacji w blockchainie każe mi przypuszczać, że projekt wystartował kilka modnych tematów temu. Jednocześnie przeglądając stronę internetową nie mam pewności skąd mamy mieć pewność że jest to rozwiązanie które będzie działać za 20 lat. Cóż dziennikarze nie zadają tego pytania.

Abonamencik roczny na certyfikowanie prac to 600 euro a firma chce rozszerzyć swoją działalność i certyfikować też wina i inne produkty luksusowe.

Link (strona Pukkart): https://www.pukkart.com/

Link (bez paywalla, El Pais): https://english.elpais.com/culture/2026-05-07/pukkart-the-tech-guardian-against-fraud-in-works-of-art.html

Robisz literówki = jesteś CEO

Powstała aplikacja, która zamieni ładnego maila w jednozdaniowy bełkot. Suwakiem przeciąganym w prawo możemy zamienić dobrze napisanego maila w coś co stylem trochę przypomina wiadomości Epstina. Czyli połączenie nonszalancji ze stylem pisania po udarze. Są też opcje pośrednie, które uczłowieczają maila i dodają literówki, psują nieco gramatykę. Wszystko byle nie brzmieć jak perfekcyjny ChatGPT.

Autor aplikacji Sinceerly chwali się, że napisał do pięciu CEO i czterech odpowiedziało, co jest raczej niespotykane, bo osoby na tych pozycjach zwykle nie odpowiadają nieznajomym na maile (albo nigdy nie próbowaliśmy). Na stronie wtyczki jest więcej szczegółów:

Of those replies, each was under 10 words. 2 replies had typos. One reply called me Larry (my name is Ben).

Ważniejsze wydaje się jednak, że mamy potrzebę autentyczności i wszędzie czujemy AI tak bardzo, że lepiej napisać maila z błędami niż idealnie wygładzoną wiadomość. Z drugiej strony, czy zwykły pracownik może pozwolić sobie na styl pisania CEO?

Link (bez paywalla, El Pais): https://english.elpais.com/technology/2026-05-05/typos-as-a-symbol-of-prestige-how-to-write-so-it-doesnt-sound-like-ai.html

Link do wtyczki: https://sinceerly.com/

Krótka piłka:

• Miliarderzy socjopaci eliminują z naszego życia interakcje społeczne i klasyczne taksówki: https://www.theatlantic.com/ideas/2026/05/waymo-self-driving-cars/687119/

• Apple zwróci od 25 do 95 dolarów części nabywców iPhone 15 i 16 w USA. Bo nakłamali w reklamach, że asystentka Siri jest mądrzejsza niż w rzeczywistości: https://9to5mac.com/2026/05/05/apple-reaches-250m-settlement-over-siri-delays-users-could-get-up-to-95-per-device/

• Soyolent, jedzenie w formie płynu. Dlaczego to nie zadziałało - o modzie, która przez chwilę była też w Polsce: https://www.theatlantic.com/health/2026/05/soylent-protein-shake/687120/

  Soyolent - i post jedzenie pite z butelki

• Gierka online! Symulator dyskusji z idiotą na podstawie gry w kółko i krzyżyk, polecam: https://defoliator.pl/scripts/symulator_rozmowy_z_idiota/

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli prasówka jest okej poleć ją innym do czytania. Dziękuję!

Udostępnij

Jak korzystano z internetu 26 lat temu

Początek lat dwutysięcznych upływał pod znakiem komputeryzacji, domowy PCet był jeszcze symbolem luksusu ale już takiego, który jest w zasięgu. Ku rozpaczy starszych użytkowników sieci Telekomunikacja Polska rozpoczęła upowszechnianie dostępu do Internetu wprowadzając usługę znaną pod nazwą Neostrada. Nazwa lekko inspirowana filmem Matrix była równie nowoczesna jak produkt czyli nielimitowany dostęp do sieci.

W czasach drogiego ale popularyzującego się Internetu użytkownicy mieli też inne zwyczaje. Ponieważ prawie nikt nie był podpięty cały czas, włączano się z konkretnym planem. Domyślnym zwyczajem było pobranie korespondencji na dysk, rozłączenie się z internetem następnie przygotowanie odpowiedzi, włączenie się znowu i wysyłka. Pierwsze internetowe żarty były więc skoncentrowane wokół poczty elektronicznej, e-mail i grupy dyskusyjne dla większości osób był podstawową formą okna na świat.

Humor internetu z lat 2001-2005

Jednymi z pierwszych oznak humoru z jakimi się zetknąłem były łańcuszki mailowe. Odbierali je moi rodzice, zwykle od znajomych pracujących w budżetówce. Śmieszne obrazki były przekazywane dziesiątkom osób, najczęściej jednym mailem do wszystkich. Jako załączniki lądowały też prezentacje PowerPoint, które głosiły życiowe mądrości (że kiedyś dzieci jeździły na rowerach bez kasków ale wszystkie przeżyły, a teraz Nokia 3310 i rozpusta!).

I większość z tych rzeczy pewnie byłaby całkowicie zapomniana, gdyby nie strona, która kolekcjonowała to wszystko. Koło 2002 roku dzięki kuzynowi dowiedziałem się o stronie fun.from.hell.pl

fun.from.hell.pl to bardziej repozytorium niż strona internetowa, jak widać na załączonym obrazku - kilka folderów, po których można było się przemieszczać. Każdy rok miał swój folder a w nim dziesiątki katalogów z konkretną datą. Były to śmieszne obrazki znalezione danego dnia w sieci. Dzięki temu nie tylko mamy dostęp do starych grafik i żartów - ale wszystko jest też skrupulatnie uporządkowane chronologicznie.

Piekielnie ostry humor

No więc co znajdowało się w środku? Humorek internetowy z lat dwutysięcznych był prosty ale nie umykał mu kontekst aktualnych wydarzeń społecznych i politycznych. Tak więc w jednym z folderów znalazły się pliki świadczące o tym, że to nie była halucynacja i Małyszomania była czymś realnym. Jedną z grafik nich załączam poniżej:

Grafiki z tych lat to zachłyśnięcie się niedostępną tak szeroko wcześniej fotomanipulacją i przerabianiem zdjeć. Wizerunek więc kota z doklejonym papierosem był już sam w sobie prawdziwą wyżyną humoru, wklejony Adam Małysz na tle myśliwca był jednym z przejawów tej nowej fantazji. Ale jeśli o społecznym kontekście mowa to pierwsze przeróbki dotyczące ataku na World Trade Center znalazłem w folderze z 19 września czyli 8 dni po wydarzeniach.

Niektóre z grafik nie nadają się do publikacji, jak można się domyślić były to obrazki, które dobrze obrazowałym wrażliwość epoki.

Na porządku dziennym był pełen przegląd od rasizmu po seksizm z dodatkiem homofobii, wszystko co może dziś nam się kojarzyć z humorem pijanego wuja. A obrazek przedstawiający gejowski stosunek seksualny z doklejonymi głowami Bin Ladena i Busha chyba przebija nawet najbardziej pijanych współczesnych wujów. No ale były też inne treści.

Nie tylko polityką człowiek żyje

Na szczęście w humorze udostępnianym na fun.form.hell.pl było też coś bardziej subtelnego. Od zdjęć wspomnianych wcześniej zwierzątkek po zabawne reklamy skany rachunków i ogłoszeń. Z jakiegoś powodu jednak w tamtym czasie produkowano sporo memów z dziećmi. Coś co prawie zanikło w sieciowej kulturze i dobrze oddaje infantylność humoru tamtego czasu.

Gdybym miał snuć przypuszczenia, to być może jest to kwestia wyższej dzietności w tamtych latach? A może po prostu doszliśmy do tego momentu, w którym stwierdziliśmy że bobasy jednak nie są śmieszne?

Z pewnością dużą częścią żartów był tzw. humor biurowy. I tutaj znajdowały się już nieśmiertelne klasyki. Od wesołych sposobów na sen w pracy po klasyk, który czasami jeszcze można spotkać w małych zakładach (od szewca po zakład wulkanizacyjny).

Bądźmy łagodni?

Kiedyś byłem pewien, że dla humoru też jest jakiś zeitgeist i to dlatego śmialiśmy się z rzeczy, które dziś nie są uznawane za śmieszne. Bo jak inaczej wytłumaczyć to, że dziś nie śmieszy „zupka chińska z radomia” w wykonaniu Kabaretu Ani Mru Mru?

Mimo tego, że humor z tamtych czasów był przaśny to chciałem myśleć, że mogę patrzeć na niego bez uprzedzeń, w końcu to tylko śmieszne obrazki sprzed 25 lat. A później zacząłęm przeglądać działającą do dziś stronę fun.from.hell.pl i wszystko było tak fatalne, że żadne wymyślanie zeitgeistu tego nie usprawiedliwi. Internetowy humor z tamtych czasów, to może być już tylko post-memizm lub humor ironiczny i abstrakcyjny.

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Suplement:

Humor wokół miejsca pracy to nic nowego. W ramach małego kącika kulturalnego polecam film krótkometrażowy, 10 minutową komedię pt. film o sztuce biurowej z 1975 roku Juliana Antonisza. Monty Python się chowa i klęka przed naszym Antoniszem.

Post Scriptum:

Dwa tygodnie temu pisałem, że rozpoczynam mały odwyk od przyspieszania nagrań, odcinania się słuchawkami od otoczenia wychodząc z domu. Nie mam do zaraportowania nic poza tym, że trzymam się tego postanowienia. Z wielu godzin podcastów słuchanych codziennie zredukowałem słuchanie niemal do zera.

Do kosza poszły wszystkie rozmowy z politykami. Strat nie stwierdzono.

Jak zawsze proszę też was o wsparcie w postaci polecania archiwum Internetu wszystkim osobom zainteresowanym stykiem nauk humanistycznych i technologii.

Winyle i Spotify

W poniedziałek pisałem o kasecie znalezionej na dnie oceanu, działała i nie było na niej muzyki AI. Tymczasem Spotify usunęło 75 milionów utworów generowanych przez sztuczną inteligencję i wprowadzono plakietkę „zweryfikowany przez Spotify” co ma potwierdzać, że artysta jest człowiekiem. To tylko plasterek a te 75 milionów nie jest walką z AI a z podszywaniem. Generowana muzyka odpowiednio oznaczona dalej może być udostępniana na platformie.

To problem, który drażni część słuchaczy ale na obronę gigantów streamingu, brakuje skutecznego sposobu by filtrować muzykę AI przy takim zalewie treściami. Suno, czyli platforma na której można generować muzykę na podstawie promptu, wypuszcza z siebie co dwa tygodnie tyle utworów co cała istniejąca już biblioteka Spotify. Część z tego ląduje w streamingach i brakuje pomysłów by się przed tym skutecznie obronić. Nawet ortodoksyjny Bandcamp, który całkowicie zabrania wytworów sztucznej inteligencji, bazuje na ręcznych zgłoszeniach.

W tym wszystkim cały czas rośnie rynek winyli, choć dalej jest to bardziej zabawa dla kolekcjonerów. Przywilej korzystania z muzyki analogowej jest kosztowny a czasami jest to tylko totem do powieszenia na ścianie.

W Polsce przychody ze sprzedaży winyli to trochę ponad 72 miliony złotych co dalej jest niewielkim procentem w porównaniu do przychodów ze streamingu. Nawet sprzedaż płyt CD dalej generuje większe zyski choć jeśli trend się nie zmienii to w tym roku lub przyszłym dojdzie do mijanki.

Mimo wszystko trudno nie czuć zmęczenia współczesną formą i stąd ten cały hype na ipody, winyle i kasety. Trendy grania winyli w japońskich barach zdaje się też, że przenika do Polski (a przynajmniej do Warszawy), choć dalej jest to nieco hipsterska nisza.

Link (o znaczku „zweryfikowany przez Spotify”, bez paywalla): https://www.theguardian.com/technology/2026/apr/30/spotify-verified-badge-human-artists-from-ai

Link (o szarpaniu się z generowaniem muzyki przez platformy, za paywallem): https://www.theverge.com/column/921599/ai-music-is-flooding-streaming-services-but-who-wants-it

Link (o ilości generowanych treści, bez paywalla): https://djmag.com/news/ai-platform-suno-generates-entire-spotify-catalogues-worth-of-music-every-two-weeks

Link (o zyskach z winyli, bez paywalla): https://restofworld.org/2026/vinyl-revival-streaming-gaps/

Link (o zyskach z winyli w Polsce, bez paywalla): https://zpav.pl/aktualnosc.php?idaktualnosci=2181

AI może odrzucić CV bazując na stylu pisania

Student medycyny, który chciał się dostać na rezydencję mimo dobrych wyników w nauce nie przechodził przez HRowe sito. Szybko okazało się, że AI jest tym sitem i odrzuca CV bez udziału człowieka. Histora jest bardziej skomplikowana ale jednym z wniosków jest to, że użyte słownictwo i szczegółowość wpływa w znacznym stopniu na ocenę. Przerwa w nauce z powodów osobistych jest oceniana gorzej niż szczegółowy opis problemów medycznych, który wpłynął na przedłużające się studia.

Na początku nawet byłem trochę przeciwny, żeby straszyć AI w tym kontekście, przecież człowiek też ma swoje uprzedzenia i może wyrzucić CV z jakiegoś głupiego powodu. Ale w tym przypadku AI tę samą aplikację odrzucało wielokrotnie, ponieważ narzędzie było wykorzystywane powszechnie w szpitalach w USA.

A później jeszcze trafiłem na kolejny artykuł w Guardianie i zwątpiłem. Niemal połowa rekrutacji w UK rozpoczyna się od rozmowy z sztuczną inteligencją, nie tylko rodzi to frustracje - ale podobnie jak w pierwszym przypadku okazuje się, że warto zacząć mówić w sposób przyjazny maszynie, żeby zwiększyć swoje szanse na pracę. Koszmar.

Link (paywall): https://www.wired.com/story/he-couldnt-land-a-job-interview-was-ai-to-blame/

Link (bez paywalla): https://www.theguardian.com/technology/2026/may/01/uk-job-hunters-frustration-ai-interviews

Co wiewiórki i vibecoding mają ze sobą wspólnego?

Programowanie bez umiejętności programowania zmienia świat. Tym razem jest to historia o instagramerze, który nagrywa wiewiórki. Derrick poza nagrywaniem stworzył aplikację, której sam potrzebował, aplikację do nagrywania wideo.

Co w tym unikalnego? A to, że aplikacja nagrywa jednocześnie wideo w pionie i w poziomie korzystając z całej matrycy aparatu w iPhone. W klasycznych aplikajach nagrywa się tylko jeden format, więc później przeróbka na wersję pionową znacznie obniża jakość nagrania. Aplikacja w 12 godzin stała się jedną z najczęściej pobieranych w kategorii płatne.

Ale pal licho już samą konkretną aplikację, to jeden z wielu przykładów, gdzie umiejętność kodowania przestała być czymś istotnym. Dużo ważniejszą umiejętnością było zaobserwowanie problemu i wymyślenie sposobu jak go obejść. No i do sukcesu komercyjnego przydał się gigantyczny zasięg, darmowa reklama którą można było osiągnąć dzięki pokazywaniu wiewiórek w central parku.

Link (o nagrywaniu wiewiórek i vibecodowaniu, za paywallem): https://www.theverge.com/tech/921690/dualshot-recorder-iphone-camera-app-derrick-downey-jr

Nowy model Open AI wygeneruje receptę

The Atlantic skolei pisze o nowym modelu ChatGPT Images 2.0 od Open AI. Model dobrze radzi sobie z literkami (co nie jest oczywiste) i doskonale radzi sobie z tworzeniem fotorealistycznych grafik, przedstawiających dowody osobiste, recepty na opiaty, paragony i inne materiały, które z pewnością będą przydatne scammerom.

Dobrym przykładem będzie tu chociażby Facebook wymagający zweryfikowania się dowodem osobistym przy emitowaniu (przynajmniej części) reklam. Weryfikację przeprowadza pracownik Facebooka, zapewne z Indii lub innego kraju z tanią siłą roboczą, który nie jest wykwalifikowany by móc ocenić na 100% prawidłowość wzoru dowodu osobistego. Oczywiście, wcześniej też istniał Photoshop - ale teraz jest to prostsze i szybsze niż wcześniej.

Rozkoszne są też tłumaczenia rzecznika OpenAI, który zapytany dlaczego model w ogóle wygenerował takie treści - odpowiedział, że chcą zapewnić użytkownikom swobodę twórczą. Jednocześnie zaszyte w obrazkach metadane, że grafika jest wygenerowana jest łatwa do obejścia jeśli użytkownik zrobi zrzut ekranu grafiki.

Link (za paywallem): https://www.theatlantic.com/technology/2026/05/chatgpt-images-deepfakes-fraud/687023/

Drony mogą być z kartonu

Japonia inwestuje w drony wykonane z kartonu. Niestety nie pamiętam, w którym artykule czytałem, że wśród zalet jest biodegradowalność - ale jeśli chodzi o narzędzia do zabijania to z pewnością zaletą jest niska cena (od 2 do 2.5 tys. dolarów) i zdolności do szybkiej produkcji. Drony nie wymagają wyspecjalizowanych fabryk lotniczych.

Link (bez paywalla): https://www.tomshardware.com/tech-industry/japan-is-deploying-ultra-cheap-cardboard-drones-built-for-swarm-warfare-and-expendable-combat-missions-usd2-000-expendable-combat-drones-cost-less-than-some-gaming-pcs

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Gdy poznawałem moją przyszłą żonę, miała w portfelu zdjęcie obcego mężczyzny w średnim wieku, takie do dowodu osobistego. Było to zdjęcie znalezione przez naszego wspólnego kolegę na ulicy podczas wakacji za granicą. Śniady mężczyzna w koszuli na niebieskim tle. Fotografia znaleziona w Atenach trafiła przypadkiem do niewielkiego mieszkania w Polsce by finalnie przez wiele lat wisieć na naszej lodówce.

Ta cała historia jest miłym zagraniem na nosie przyziemnej rzeczywistości, jednocześnie okazuje się że nie jest aż tak bardzo wyjątkowa. Co prawda nie jest to co dyscyplina sportowa, ciężko to też nazwać hobby ale okazuje się, że w wielkim śmietniku internetu jest i społeczność przeznaczona dla dziwnych i przypadkowych znalezisk. Jest to społeczność r/FoundPaper i r/FoundPhotos.

Pół słowa o samym Reddicie

Reddit to nic innego niż złączone ze sobą fora tematyczne. Mając jedno konto możemy udzielać się na tysiącach subredditów, które mogą dotyczyć spraw poważnych (r/neurobiology) i zupełnie nie (r/cutecats). Niesie to za sobą oczywiście konsekwencje związane z tym, że wszystko odbywa się pod jednym parasolem wielkiej korporacji, Reddit może jednym kliknięciem usunąć całą społeczność razem z jej historią i użytkownikami. Z drugiej strony, możemy przypuszczać, że gdyby nie Reddit część niszowych społeczności nigdy nie miałaby szansy powstać. Każdy subreddit ma własną moderację i reguły, tworzy własny mikrokosmos.

r/FoundPaper, r/FoundPhotos i inne

Wśród tych wszystkich miejsc znalazły się dwie szczególnie ciekawe społeczności. FoundPaper jak sama nazwa wskazuje to miejsce, gdzie użytkownicy wrzucają zdjęcia znalezionych karteczek, zapisków na paragonach i notatek znalezionych podczas remontu łazienki.

Czasami są to więc kapsuły czasu i stare pamiątki, czasami dziwne ostrzeżenia przed Mormonami zostawione w książkach, a czasami rozczulające bądź naprawdę smutne karteczki pisane przez dzieci. Podobnie ma się sytuacja w społeczności FoundPhotos.

Część ze znalezisk to całkiem nowe zdjecia, inne to zachomikowane fotografie sprzed wielu lat1. Opisywane społeczności nie są gigantyczne w skali Reddita ale wystarczające by codziennie pojawiały się nowe znaleziska, których napędem jest zwykła ciekawość.

Jak można się domyślić, większość komentarzy poświęcona jest autorom zdjęć i karteczek, na szczęście nie przeradzają się one w stalking.

Problemy moralne

Moralnie niejednoznaczna jest tu sprawa publikacji tych wszystkich znalezisk i prywatności uwiecznionych osób. Kwestie prawne zostawiam na boku, publikujący znaleziska w sieci żyją różnych systemach prawnych i inne regulacje będą dotyczyły znalezionych portretów na ulicy w Warszawie i Mumbaju.

Problem moralny jest jednak uniwersalny. Czy powinniśmy publikować czyjś prywatny list, nawet jeśli bardzo stary? Czy karteczka dziecka lub jego zdjęcie powinno zostać umieszczone w sieci? Nawet jeśli uznamy, że wyrzucone zdjęcie na chodniku dociera do osób postronnych - to czy powielenie i wyświetlenie na tysiącach ekranów nie jest jednak przekroczeniem granicy? Czy mamy prawo dyskutować na temat tych treści bądź osób?

Sprawa robi się jeszcze bardziej kłopotliwa gdy weźmiemy pod uwagę, że zdjęcia te nie będą docierać tylko do oczu ciekawskich ale jest spora szansa, że zostaną ściągnięte i wykorzystane do nauki AI do generowania zdjęć. Mimo, że dylemat moralny brzmi jak dzielenie włosa na czworo to warto jednak odnotować, że przynajmniej część znalezionych karteczek jest cenzurowana, jeśli autor jest na niej podpisany.

Znalezione pod wodą

Łowienie w wodzie jest czystsze, zdjęcie i notatka nie przetrwa więc problemy rozwiązują się same. Społeczność r/magnetfishing jest jeszcze większa niż zbieracze zdjęć i papierków. Na YouTube znajdziemy też pełno amatorów poszukiwania skarbów magnesem, być może to dlatego, że znaleziska bywają bardziej spektakularne od złomu po broń. Można też odnieść wrażenie, że rzeki i jeziora są pełne pistoletów, sejfów i noży2. Ciekawszy artefakt trafił się jednak w społeczności r/cassetteculture gdzie jeden z użytkowników odnalazł kasetę magnetofonową. Na dnie oceanu.

Kasetę można było rozebrać i oczyścić taśmę by ją odtworzyć, sprawdzić co było na niej nagrane. Na taśmie zamiast czegoś tajemniczego znalazły się utwory greckiej piosenkarki. Meri Lida jest całkiem nieźle słyszalna (tu link do YouTube z odzyskanym nagraniem). I mimo, że w tej historii nie ma tajemniczego nagrania dalej można zatapiać się w myślach o tym jaką drogę ta kaseta przebyła.

Trwałość nośnika

Trwałość płyt CD może sięgać ponad 100 lat ale w niektórych przypadkach płyty (w tym DVD i BlueRay) zaczną tracić czytelność po 10 latach. Wszystko zależy od tego jak płyty zostały wykonane, przy jakiej wilgotności i temperaturze powietrza były przechowywane. W przypadku pendriveów, kart pamięci i dysków SSD może być znacznie gorzej, nieużywane mogą być nie do odczytania nawet po kilku latach.

Czy to oznacza, że poszukiwacze będą mieli w przyszłości trudniejsze zadanie? Stare i zarchiwizowane strony internetowe już dziś stają się muzealnymi eksponatami. Ważne tylko by internetowe archiwa zawsze pozostały czytelne, w innym przypadku stracimy kolejny raz bibliotekę aleksandryjską.

Dlatego mimo wszystko jeśli chcemy coś zagubić lub zakopać - lepiej w formie analogowej. Możemy wyrzucić zdjęcie do dowodu osobistego w Warszawie, wtedy z pewnością ktoś w Atenach będzie miał je powieszone na lodówce.

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Niebieskie światło nie szkodzi nam tak bardzo na sen jak sądzono

Wokół „walki” z niebieskim światłem powstał niemały biznes - od producentów specjalnych okularów i szkieł korekcyjnych po żółte podświetlenie w czytnikach ebooków. Są nawet całe tablety, które na pierwszym miejscu stawiają żółte światło przyjazne dla oka1. Tymczasem kolejne badania wskazują na niejednoznaczny wpływ niebieskiego światła na sen, a inne i dużo bardziej przyziemne czynniki mają mieć na znacznie większy wpływ na proces zasypania.

O tym, że filtr niebieskiego światła w okularach to faktycznie placebo2 wiemy od jakiegoś czasu ale autor tekstu przechodzi przez różne bliższe nauce techniki włączając paranoiczne zasłanianie okien i zapalanie świeczek.

Osobiście odczuwam też pewien dysonans, nawet jeśli żółte światło nie wpływa pozytywnie na sen to zdecydowanie wolę żółte podświetlenie w Kindlu i załóżcony ekran komputera. Zwłaszcza wieczorem.

BBC: https://www.bbc.com/future/article/20260407-the-blue-light-from-your-phone-isnt-ruining-your-sleep

Obywatele państw zamożnych są bardziej sceptyczni wobec AI

Sceptycyzm i postawa anty-AI dużo bardziej dotyczy USA i Europy niż Azji i Afryki. Artykuł co prawda nie przedstawia tutaj perspektywy UE ale sam raport wskazuje, że wzrasta niepokój dotyczący sztucznej inteligencji i jednocześnie wzrasta przekonanie, że zalety przeważają nad wadami.

O ile nie polecam czytania 394 stron raportu (bądźmy realni) o tyle rozdział 9 dotyczący społecznego odbioru jest ciekawy. Widzę tu pewną korelację - być może czym więcej pracowników umysłowych stanowi odsetek społeczeństwa tym większy strach przed AI?

Nie postawiłbym na to pieniędzy i jest kilka krajów, które obalają te przypuszczenia. No ale warte rozważenia, z czego to wynika. Jak można się domyślać faktycznie pracownicy biurowi mają największe powody do niepokoju bo ich pracę najłatwiej zautomatyzować.

Jako niezwykle ciekawy suplement dorzucam tekst Jakuba Sawy o paradoksie Jevonsa w kontekście AI. W dużym skrócie, mimo zwiększania wydajności i przyspieszenia pracy którą może wykonać pracownik - rezultatem nie będzie więcej wolnego czasu przy tej samej stawce tylko podkręcanie norm. Może stąd ten sceptycyzm i nerwowość względem sztucznej inteligencji?

rest of world (skrótowe opracowanie): https://restofworld.org/2026/ai-optimism-asia/

Artificial Intelligence Index Report (pełen raport): https://hai.stanford.edu/assets/files/ai_index_report_2026.pdf

Tekst Jakuba Sawy: https://jakubsawa.substack.com/p/panie-areczku-zaoszczedzone-godziny

Lootboxy czyli hazard dla dzieci

Raport fundacji Mentalnie Równi oraz Fundacji Lotto3 wskazuje, że 25% nastolatków w wieku 17-18 miało lub ma kontakt z hazardem. Nie zawsze są to zakłady czy tradycyjny lotek, jest to też gigantyczny rynek lootboxów czyli skrzynek w grach. 12% uczniów grało w ciągu ostatnich 30 dni w gry w których stawia się pieniądze.

Według raportu rynek lootboxów skierowanych do dzieci i młodzieży to około 392 mln zł rocznie. Dla skali Polacy wydali na platformie pornograficznej Onlyfans około 317 mln zł w 2025 roku4 a ostatni stream charytatywny, który pobił wszelkie rekordy (łącznie z WOŚPem) zebrał 282 mln zł. To tak dla skali.

Link: https://www.mowdomnie.org/wp-content/uploads/2026/04/RAPORT_HAZARD-MDM.pdf

Bez paywalla ale trzeba było podać maila i telefon, żeby pobrać raport. Nie cierpię tego rodzaju wymuszania podawania kontaktów, więc podaję bezpośredni link do raportu.

Ograniczony dostęp do Anthropic Mythos nie jest tak ograniczony

Mythos to AI od Anthropic do którego dostęp jest ograniczony. Właściciele uznali, że wypuszczenie go publicznie jest niebezpieczne, ze względu na ogromną zdolność do wyszukiwaniu luk w oprogramowaniu. Model udostępniono więc wybranym firmom i instytucjom, tak by mogły załatać znalezione podatności. Z Mythosa skorzystała chociażby Mozilla naprawiając 271 podatności w Firefoxie5 - zdaje się więc, że narzędzie faktycznie jest skuteczne.

No, to do Mythosa udało się dostać też osobom, które nie były autoryzowane. Co więcej dostali się do innych modeli. Nieco więcej za paywallem Bloomberga.

Link: https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-04-21/anthropic-s-mythos-model-is-being-accessed-by-unauthorized-users?embedded-checkout=true

Signal bez smartfona

Często rekomendowany komunikator, zwłaszcza pod względem prywatności ma wersję na komputery. Obecnie, żeby aplikacja działała niezbędne jest połączenie jej z aplikacją na smartfonie. Ale trwają prace by można było używać Signala bez posiadania smartfona (ale dalej będzie konieczny numer telefonu do rejestracji).

Nie jest to spektakularna wiadomość ale z pewnością bardzo dobra. Używajcie Signala jeśli tylko możecie.

Link:https://aboutsignal.com/news/signal-desktop-without-a-mobile-phone-standalone-version-in-development/

I to wszystko! Prawie wszystkie źródla są poza paywallem, w dodatku pierwszy tekst nie jest z tego tygodnia (ale na szczęście nie dotyczy bieżączki więc i tak polecam).

Jak widać więc formuła prasówek jeszcze ewoluuje. Wszelkie dlatego uwagi i komentarze mile widziane :-).

Dziękuję za czytanie tego wydania prasówki .
Zapisz się do archiwum Internetu i otrzymuj kolejne wydania pocztą elektroniczą. ;-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Za pomoc w docieraniu do kolejnych osób z góry dziękuję!

Udostępnij

Zacznijmy jednak od historii skróconej historii podcastów, no i skąd to przyspieszanie i izolacja się wzięły.

Nikt nie miał iPodów więc nie było podcastów

Jedne z pierwszych podcastów pojawiły się w sieci ponad 20 lat temu, w USA ta forma audycji bez radia stała się popularna znacznie wcześniej niż w Polsce.

Dlaczego to u nas wtedy nie zadziałało? Jednym z powodów było to, że Apple w 2004 roku w Polsce praktycznie nie było. Wchodziliśmy do Unii Europejskiej na tanich PCtach z pirackim Windowsem XP. Apple nie było u nas rynku, to było wtedy zbyt drogie. Tymczasem popularne na zachodzie iPody oferowały przełomową technologię, wystaczyło odłożyć odtwarzacz do stacji dokującej a on ładował się i jednocześnie sam ściągał najnowsze odcinki. Wszystko przed czasami streamingu i powszechnego dostępu do internetu mobilnego.

Lawina podcastów zasypała nas z dużym opóźnieniem. Choć pierwsze polskie podcasty powstawały w podobnym czasie co te z USA była to nisza zarezerwowana dla nerdów. Podcasty pod nasze strzechy przyniosło dopiero szwedzkie Spotify, które spopularyzowało ten format1.

Nie było w tym oczywiście misji zmieniania świata na lepsze, Spotify zależało na tym, żeby użytkownicy aplikacji spędzali w niej dużo czasu i jednocześnie, żeby nie trzeba było niczego płacić. Za każde odsłuchanie utworu Spotify płaci artystom ułamek grosza, za odsłuchanie podcastu nie płaci nic. Nie dziwne więc, że zaczęli promować podcasty.

Kto słucha podcastów?

W USA prawie wszyscy. No może trochę przesadziłem ale ponad połowa populacji twierdzi, że słuchała podcastu przynajmniej raz w ciągu ostatnich 12 miesięcy2. To oczywiście daleko od nałogwego słuchania, ale to oznacza że około 170 milionów ludzi w samych stanach umie korzystać i korzysta z tej technologii. To nie jest przyjemna nisza tylko wielki biznes.

Co do Polski to badania z 2025 wskazywały, że „8,4 miliona Polaków słucha podcastów co tydzień, a miesięczny ich zasięg sięga niemal 11 milionów”3. Dane oczywiście nie są porównywalne ze względu na różne metodologie - ale widać, że szybko nadrabiamy 20 lat zapóźnienia.

Na speedzie czyli podfasters

W aplikacjach do podcastów od bardzo dawna jest funkcja przyspieszenia. Dla osób, które nigdy nie próbowały zwiększać prędkości słuchania może to brzmieć absurdalnie ale można się od tego uzależnić. Na pierwsze wzmianki dotyczące zjawiska „podfasters” trafiłem w 2017 roku4 gdy byłem już w to wciągnięty. Prędkość x2 nie stanowiła dla mnie problemu. W przypadku niektórych podcastów dobiałem do trzykrotnego przyspieszenia. Ta ekstrawagancja z 2017 roku dziś już nie brzmi tak dziwnie, przyspieszanie jest znormalizowane od kiedy wprowadził tę opcję YouTube.

Z przyspieszaniem jest trochę jak z narkotykami - bierzesz pierwszą działkę i słuchasz na x1.25 a mózg bardzo szybko się do tego dostosowuje. Chwilę później lecisz na dwukrotnej prędkości i dziwisz się, jak można słuchać lub oglądać materiały tak wolno. Przecież to bez sensu, 20 minutowy podcast łykasz w 10 minut.

Czy wiesz że?

Badania wskazują, że słuchając do pewnego poziomu przyspieszenia nie gubimy znacząco treści. Przyspieszenie x1.5 poznawczo jest niemal równie dobre co normalne słuchanie. Jednak osoby słuchające na poziomie x3 radziły sobie znacznie gorzej z przyswojeniem treści w porównaniu do grupy x1 i x1.5.5

Problemy z uwagą (i kapitalizm)

Warto się zastanowić dlaczego zaczęliśmy przyspieszać. Mam pewne przypuszczenia, choć mam obawy, że mogę mieć w rękach młotek i wszędzie widzieć gwoździe.

Zacznę od tego, co uważam za łatwiej akceptowalne. Przyspieszanie może wynikać ze strachu, że ominie nas coś ciekawego. Przyspieszanie w takim przypadku paradoksalnie sprawia, że nie słuchamy krócej tylko więcej. To właściwie wiąże się z drugim elementem, który uważam za ważny.

System dąży do ciągłego wzrostu, w sieci bez trudu znajdziemy kapłanów i kapłanki optymalizacji i nawet jeśli pogardzamy tego rodzaju LinkedINowym podejściem to przesiąka on przez całą naszą kulturę. Być może, przyspieszanie odpowiada na wytworzoną lub wewnętrzną potrzebę dobrze wykorzystanego czasu? Jeśli bez problemu słuchamy na x2 to słuchanie bez przyspieszenia byłoby największą zbrodnią w kapitaliźmie, marnowaniem czasu.

Trzeci element to zmniejszający się czas naszej uwagi. Jeśli w ciągu godziny możemy być zbombardowani tysiącem komunikatów w mediach anty-społecznościowych to słuchanie rozwlekłej audycji brzmi wręcz jak tortura. Jeśli przyspieszymy audycję to otrzymamy ekstrakt, który będzie dało się wcisnąć w 28 minutowy slot.

Moja wina

I znów to wszystko brzmi jak połajanka, a ja wcale nie na was a na siebie krzyczę. Podcastów słucham mniej więcej od 16-17 lat. Niestety w większości przypadków była to nic nie znacząca papka i bieżączka. I tak jak nie mam problemów z „czasem ekranowym” tak z „czasem słuchania” już tak, ogromny.

W pewnym momencie miałem pracę podczas, której mogłem słuchać niemal 8 godzin dziennie. Na przyspieszeniu dawało to około 16 godzin podcastów. Lasowałem sobie przy okazji mózg, bo ani nie było to relaksujące ani mnie to bardzo nie ubogacało. W pracy, gdzie musiałem się skupić, nie było to i tak aktywne słuchanie, które do czegoś prowadzi. To było brzęczące radyjko w tle. Od tamtej pory trochę się zmieniło, zwolniłem prędkość słuchania i zmniejszyłem częstotliwość, przestałem słuchać w pracy.

Ostatnio jednak uświadomiłem sobie, że nawet jeśli nie słucham tyle godzin co kiedyś to i tak dawno nie słyszałem jak brzmi miasto. Za każdym razem jak wychodziłem z domu to czegoś słuchałem. I można tłumaczyć sobie to izolowaniem się od hałasów otoczenia ale gdy zacząłem na to zwracać uwagę okazało się, że nie jestem jedyny. Trochę jak w Matrixie, otworzyłem oczy i zauważyłem, że mnóstwo ludzi robi tak samo.

Eksperyment: Tydzień bez słuchawek

Moim celem nie jest zaprzestanie całkowite słuchania tylko słuchanie intencjonalne i bez przyspieszenia. Dlatego odstawiam słuchawki dokanałowe, odcinające od otoczenia, które zwykle towarzyszą mi w domu i poza. Słuchać będę tylko i wyłącznie z komputera używając słuchawek tzw. otwartych używając prędkości x1.

Być może doprowadzi to do ponownej oceny tego na co warto poświęcać czas. Poza tym jestem ciekawy jak będzie bez tego wypełniacza, waty która towarzyszy codziennym domowym i rutynowym czynnościom.

Być może po tygodniu będę w stanie więcej najpisać przy okazji kolejnego tekstu. No i dowiemy się czy wytrzymałem.

Dziękuję za czytanie archiwum Internetu.
Zapisz się i otrzymuj kolejne wydania e-mailem. :-)

Zasubskrybuj teraz

Jeśli tekst Ci się spodobał udostępnij go dalej. Dziękuję!

Udostępnij

Wszelkie uwagi mile widziane, do następnego!

1. Problemy z weryfikacją wieku

W przeciwieństwie do autorki nie jestem aż tak krytyczny do weryfikowania wieku użytkowników na platformach cyfrowych, choć oczywiście są z tym problemy. Chociażby aplikacje przeznaczone do omijania zabezpieczenia i pozwalające na obracanie wirtualną głową dorosłego w 3D. Część weryfikacji działa na podstawie rozpoznawania zachowania użytkowników, co również może być problematyczne.

Link:https://www.theverge.com/policy/913038/age-verification-flaws

Niestety na moją niekorzyść przemawia:

2. Problemy z aplikacją do weryfikacji wieku w UE

Według ekspertów, na których powołuje się Politico unijna aplikacja do weryfikacji wieku jest dziurawa. Poufne dane mają być przechowywane na telefonie użytkownika - ale mają być niewystarczająco zabezpieczone.

Link:https://www.politico.eu/article/eu-brussels-launched-age-checking-app-hackers-say-took-them-2-minutes-break-it/

To jednak nie jest wersja finalna aplikacji, rzekomo luka została już załatana i pewnie Bruksela wyciągnie wnioski z tej PR-owej porażki.

Weryfikacja wieku jest kłopotliwa, można ją atakować z poziomu naruszania prywatności i bezpieczeństwa. Można ją wyśmiewać jako coś nieskutecznego. Na każdy z tych problemów dobrze byłoby odpowiedzieć, ale jestem też pewien, że działa tu ogromna rzesza zainteresowanych by odwlekać, opóźniać albo nawet wycofać się z tego pomysłu. Tymczasem nie mamy problemu z tym, że kupując alkohol musimy się legitymować ekspedientce. Nie zwracamy szczególnej uwagi na monitoring miejski i sklepowy. Warto więc nabrać perspektywy i zastanowić się jakie szkody może wyrządzić weryfikacja wieku i jakie szkody dzieją się bez niej.

Zasubskrybuj teraz

3. AI w służbie propagandy

Nie tylko Trump bawi się generowaniem grafik i filmów przez sztuczną inteligencję. Robi to też Iran, dobrze grając społecznych emocjach, teoriach spiskowych i aferze Epstina.

Polecam dwa nieco amerykańskocentryczne teksty o czasach “slopagandy”. Zwłaszcza, że wybory parlamentarne zbliżają się wielkimi krokami i użytkownicy mediów anty-społecznościowych będą zalewani takim syfem.

Link:https://newlinesmag.com/spotlight/slopaganda-comes-of-age/

Link2:https://www.wired.com/story/war-memes-turn-conflict-into-content/

4. Trudna historia GrapheneOS

GrapheneOS to wersja Androida dla paranoików. Artykuł The Wired referuje jego historię i pierwowzór CopperheadOS oraz konflikt (również sądowy) założycieli.

Link:https://www.wired.com/story/they-built-privacy-tool-grapheneos-now-sworn-enemies/

5. Osoby niewidome i terminale płatnicze

Rewelacyjny materiał w Tygodniku Polityka. Tyle mówimy o AI zmieniającym świat a większość znas nie zwraca uwagi na to czy terminale płatnicze czy bankomaty są dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Materiał otwierający głowę.

Link:https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2339813,1,placac-w-ciemnosciach-bankomatow-osoby-niewidome-same-nie-obsluza-a-oszusci-czyhaja.read

6. AI zwiększy problem z odpadami elektronicznymi

Europa produkuje najwięcej elektronicznych odpadków w kilogramach per capita. Co się dzieje z naszymi starymi telewizorami, telefonami i laptopami? Cóż 70% e-odpadów w Indiach pochodzi z zewnątrz. Bańka AI tylko pogłębi ten problem.

Link:https://restofworld.org/2026/global-ewaste-crisis/

Udostępnij

Windows XP zmienił wszystko

W czasach gdy Windows XP miał swoją premierę był prawdziwą rewolucją. Poza nowoczesnymi funkcjami takimi jak fonty ClearType (czyli gładsze i mniej rozpikselowane) czy asystentami wyszukiwania wyglądał też zupełnie inaczej. Wyglądał jak obietnica lepszej przyszłości, jak XXI wiek.

Windows z szarych i topornych przycisków zmienił się w elegancki i nowoczesny system operacyjny. Po zainstalowaniu systemu użytkownika witała przyjazna tapeta oraz nowoczesny motyw przewodni w kolorach niebieskiego i zielonego. Na wszystkich robiło to wrażenie. W XPeku od samego początku, na poziomie wizualnym był prawdziwy optymizm, nie było tam WTC ani interwencji w Afganistanie i Iraku. Był system dla każdego, który przy okazji jest jeszcze ładny.

Zasubskrybuj teraz

Windows 95, 98 i Millenium

Dziś jednak nie będzie o XP. W dzisiejszym wydaniu cofnę się dalej, do czasu datowanego Windowsem 95 i Millenium. Mimo, że wielu użytkowników odczuwa sentyment do rewolucyjnej estetyki Windowsa XP to nie było to pierwsze podejście Microsoftu, do tego żeby system operacyjny upiększyć i nadać charakteru.

Już do Windowsa 95 wydano dodatek Microsoft Plus! zawierający tapety, szablony i wygaszacze ekranu (które wtedy pełniły funkcję ochronną ekranu!). Dodatki te były dostępne i wydane również dla Windowsa 98 a część z nich została dodana do podstawowej wersji systemu Windows Millenium. Z pomocą dodatku szary i toporny Windows, mógł się przeobrazić w dalej topornego ale kolorowego Windowsa. Wszystko za sprawą szablonów dystrybuowanych na płycie CD (co też było powiewem świeżości bo czytniki CR-ROM nie były jeszcze standardem w komputerach domowych).

Piękne, prawda?! Szablony poza zmienionymi kolorami paska menu i okienek miały zmienione kursory i najważniejsze ikony (Mój Komputer, Moje miejsca sieciowe, Kosz). Zmiany oczywiście były symboliczne, na miarę lat 90 - można było zmienić kolory interfejsu ale nie jego działanie czy kształt.

To co zasługuje na szczególną uwagę, to że każdy z szablonów posiadał unikalny zestaw dźwięków - a więc w stylu „Dżungla” każdorazowe kliknięcie w przycisk start sprawiało, że z głośników dobywało się kumkanie żaby zaś zamknięciu aplikacji towarzyszyło walenie w bębny. Styl „Baseball” miał faktycznie brzmieć jak prawdziwy mecz. Style bardziej abstrakcyjne też miały swoje cyfrowe plumkania, które były odgrywane za każdym razem gdy wyskakiwał jakiś komunikat.

Nie muszę chyba wspominać, że po kilku dniach było to frustrujące doświadczenie. Na szczęście dźwięki można było wyciszyć.

Sam sobie upiększ Windowsa

Nie każdy jednak miał kogoś, kto mógł pożyczyć płytę lub pirata z dodatkiem Plus!. W tamtym czasie niewiele osób w ogóle wiedziało o istnieniu tego dodatku. Nie oznacza to jednak, że nie próbowano w jakiś, nawet drobny sposób uczynić komputer bardziej osobistym.

Doskonale pamiętam jak pod koniec lat 90, na podstawie samouczka z czasopisma „Mama, Tata, komputer i ja” przechodziłem wieloetapową procedurę podmiany ikonki Mojego komputera. Najpierw zrzut ekranu i wklejenie do Painta, następnie przycięcie obrazka do samej ikonki. Później piksel po pikselu przerabianie kolorystyki tak by idealnie pasowała do pulpitu w kolorze złota. Ostatnie kroki to zapisanie jej w odpowiednim formacie pliku i podmiana w systemie.

Nie pamiętam czy mi się to udało ale wiem, że byłem tym bardzo sfrustrowany. Procedura trwała z pewnością kilka godzin, poradnik w gazetce był napisany niejasno a ja nie miałem Internetu by sprawdzić co robię źle. Właściwie to nie miałem wtedy nawet pomysłu, że można takie rzeczy sprawdzać w sieci.

A później przyszła rewolucja czyli Windows XP i szeroko dostępny Internet. To zmieniło wszystko, również estetykę naszych systemów operacyjnych. Ale o tym w kolejnym odcinku.

Udostępnij

Tak jak napisałem we wstępniaku, chciałbym włączyć do Archiwum przegląd prasy. Mam jednak kilka wątpliwości:

• Czy przegląd prasy powinien być wysyłany osobno czy doklejany do wpisów? Istnieje całkiem spore ryzyko, że sklejanie sprawi wrażenie grochu z kapustą. Z drugiej strony rozdzielenie może wkurzać, jeśli w tygodniu dostaniecie więcej niż jednego maila.

• Czy przegląd prasy powinien linkować do paywalli? Ciężko omijać płatne media, tam potrafi być dużo dobrego. Ale jeśli tak - to czy powinno być jakieś streszczenie treści? A przynajmniej jakaś zachęta do pogłębienia?

• Jeśli streszczać lub skrótowo opisywać wiadomości - to jak nie być w tym przytłaczającym i nie tworzyć jakiejś kolumbryny? Może wystarczy tylko 5 wybranych artykułów?

Więc jeśli macie uwagi, obserwacje lub preferencje to dajcie znać. Z chęcią się z nimi zapoznam, dzięki.

W mediach tradycyjnych i portalach pudelkowo technologicznych od kilku lat pojawiają się a materiały dotyczące tego, że młodzi ludzie nie korzystają ze słuchawek bezprzewodowych i zamiast tego wybierają te na kabelku1. Ceny iPodów na portalach aukcyjnych wzrosły, narodził się raz jeszcze rynek odtwarzaczy muzycznych. Tym razem używanych i poddanych renowacji, reklamowanych jako odtrutka na scrollowanie i algorytmy Spotify.

Zasubskrybuj teraz

W tym samym czasie na Reddicie kwitną społeczności użytkowników klasycznych telefonów z klawiszami2 a polska firma Mudita tworzy telefon, który nie uzależnia. Telefon Mudity3 ma czarno-biały wyświetlacz e-ink przyjazny dla oczu i ma pozwolić na odzyskanie czasu dla siebie. To tylko jeden z kilku „minimalistycznych smartfonów”, który ma przynieść spokój ducha (za jedyne 1499 zł).

Tego rodzaju internetowe wzmożenia z trochę cieszą, bo pokazują coraz większą wrażliwość na problemy przebodźcowania i uzależnienia. Z drugiej strony ruch w tym kierunku pokazuje, że kulturę offline i odcięcie się od mediów społecznościowych oraz smartfona można śmiało monetyzować.

Uzależnienie, wolność i konsumpcjonizm

Te wszystkie społeczności, fora dyskusyjne o najlepszym telefonie bez internetu z pięknym wzornictwem są ślepym zaułkiem. Nie da się nie mieć wrażenia, że ludzie spędzają mnóstwo czasu w internecie dyskutując o tym jaki jest najelpszy sposób by z niego nie korzystać.

Niech ten krytyczny i ocenny ton tego newslettera was nie zrazi, piszę go sam do siebie. Od dawna czytam w internecie o bzdurach a później mam kaca i poczucie winy, że marnuję czas gdy mogłem robić coś lepszego.

Mogłem iść na spacer i słuchać muzyki zamiast czytać dyskusje o muzyce i spacerowaniu.

Więc idę na spacer, do zobaczenia w kolejnym odcinku!

Jeśli czujesz, że Archiwum Internetu może się komuś spodobać - będę wdzięczny za rekomendację. Jest to motywacja dla dalszego pisania.

Udostępnij Archiwum Internetu

Dopiero raczkowały serwisy, które miały być miejscami do dzielenia się swoimi pracami. Jednym z pierwszych takich polskojęzycznych miejsc był portal Niwidu.org, który przez autorów był nazywany galerią „ni widu ni słychu”.

Z tym wiąże się też moja osobista historia - było to pierwsze miejsce gdzie publikowałem swoje „prace”1 i pierwsze miejsce gdzie zetknąłem się z koncepcją galerii internetowej.

Sami autorzy niwidu opisywali portal w ten sposób:

W założeniu miała to być malutka galeria skupiająca kilkanaście osób. Ludzie ci, tworząc grafikę przy pomocy swoich domowych komputerów, chcieli mieć szansę pokazania się i wymiany opinii. Parę lat temu, kiedy powstała galeria, szansę na nieskrępowaną dyskusję mieli tylko ludzie zajmujący się fotografią - onephoto, plfoto itd.2

Treść tego opisu została zarchiwizowana w lipcu 2003 roku, co daje nam prawo do przypuszczeń, że niwidu.org mogło powstać w okolicach 99/2000 roku. Sam pamiętam serwis z okolic 2001 roku.

To co wyróżniało galerię Niwidu to radosne połączenie nieprofesjonalnego podejścia, internetowych kłótni z bardzo ciekawymi pracami. Dzięki zarchiwizowanym materiałom mamy dostęp do części zasobów. Ja przypomniałem sobie o nietypowych rozwiązaniach - na przykład na stronie głównej wyróżniane były najlepiej i najgorzej oceniane prace („hall of fame” oraz „hall of shame”). O ile najlepsze prace promowane na stronie głównej nie są niczym nadzwyczajnym to już wyróżnianie najgorszych bardzo nie przystaje do pozytywnego i uśmiechniętego korporacyjnego internetu.

Zapis strony daje nam też to dostęp do estetyki i pozwala wyczuć się w klimat swoich czasów. Zapisałem 4 wyróżnione najlepsze prace, które i dziś mimo przebrzmiałej estetyki mogą wskazywać, że Niwidu było też miejscem dla profesjonalnych twórców.

W pierwszych latach swojego istnienia galeria zgromadziła 556 użytkowników, 2894 prac i 12389 komentarzy (stan na 2004 rok) co jak na swoje czasy było świetnym wynikiem. W końcu portal skierowany był do dość wąskiej grupy osób zainteresowanych sztuką internetową, bez budżetu i reklamy, bez żadnej firmy stojącej za plecami Niwidu.

Był to jednak już też czas schyłkowy galerii, strona przetrwała do 2006 roku (wtedy pojawił się ostatni wpis administratorów) a prawdziwym gwoździem do trumny była awaria dysku, która skutkowała utratą części prac. Niwidu było pożerane też przez młodszy, bliźniaczy i dużo bardziej profesjonalny digart.pl. Ostatni dostępny zapis pochodzi z 2010 roku i przedstawia już całkowicie martwą stronę.

Co interesujące to pierwszy raz z Niwidu zetknąłem się poprzez „Magazyn internetowy WWW”. Było to czasopismo którego główną wartością było to, że redakcja miała nielimitowany dostęp do internetu i była w stanie zgrywać strony internetowe, wypalać na płytach CD i sprzedawać w kioskach. Tym sposobem żart o zapisywaniu internetu na dyskietkę stawał się prawdą - nie zmienia to faktu, że mimo tego jak absurdalnie to brzmi było to świetne narzędzie do popularyzacji internetu wśród osób, które internetu nie miały. No i dzięki temu jako dziecko poznałem galerię Niwidu i zapragnąłem być artystą.

Wolontariat w Archiwum Internetu

Jeśli przeczytanie tego tekstu było satysfakcjonujące rozważ zostanie wolontariuszką lub wolontariuszem Archiwum Internetu.

Rozwój tego miejsca zależy w dużej mierze od zainteresowania moimi tekstami, dlatego wszystkie treści są dostępne za darmo. Niemniej osób gotowych czytać dłuższe teksty w tak hermetycznym temacie jest dość ograniczona pula. Dlatego jedyną nadzieją na sławę i popularność (i wiecej niż 5 czytelników) są osoby, które będą polecać dalej Archiwum.

Z mojego doświadczenia lepiej od udostępnienia na tekstu na Facebooku wysłać e-maila lub SMSa do kilku wybranych osób. Być może wyświetli się to kilku a nie kilkunastu osobom - ale siła takiej rekomendacji jest nie do przecenienia.

Za wszelkie polecenia dziękuję w imieniu swoim i osób którym polecicie ten materiał :-).

~Archiwista

Czasy gdy komputery przestały być zabawką dla bardzo zamożnych możemy datować na połowę lat 90tych. Oczywiście PCty dalej nie były powszechnie dostęne i stanowiły wysiłek finansowy - ale jednocześnie były już dostępne na tyle by móc o nich myśleć. To też czas gdy wszyscy zdawali sobie sprawę, że „komputer to przyszłość”.

Komputeryzacja postępowała na wielu polach a zalety posiadania komputera w domu coraz większe. Pisanie z możliwością korekty bez przepisywania całej kartki od nowa to banał, ale w tamtych czasach obsługa Worda i Excela naprawdę wyróżniało CV.

Oczywiście na froncie powszechnej i zbiorowej cyfryzacji stali również producenci oprogramowania, sprzedawcy komputerów, twórcy książek i podręczników. To okres rozkwitu takich gazet jak Easy PC, PC okay czy Mama, Tata, komputer i ja.

Dlaczego? Po pierwsze była to naturalna potrzeba by tysiące nowych „komputerowców” wprowadzać w arkana Windowsa 95. Był jeszcze drugi powód, dobrze przemyślany biznes Romana Kluski. Optimus S.A. posiadała 41% rynku komputerowego, był to największy sprzedawca komputerów w Polsce, jedyny oficjalny dystybutor Windowsa 95, wydawca książek o Microsoft Office i czasopism komputerowych o obsłudze komputera. Imperium Kluski było komplementarne, kupno komputera oznaczało zakupy kolejnych materiałów od Optimusa. Jednocześnie działalność wydawnicza napędzała nowych klientów na komputery, istne perpetum mobile.

Potrzebuję komputera do nauki

Komputery były też obiektem pożądania dzieci, naturalnie ja również byłem wśród nich. Ale żeby przekonać rodziców do pierwszego blaszaka trzeba było użyć zdolności retorycznych godnych najlepszych oratorów. Ostatecznym argumentem, który przechylał szalę było sakramentalne zdanie „Potrzebuję komputera do nauki”.

Pierwszą moją encyklopedią multimedialną była płytka PWN. Mimo, że funkcjonalnie była bardzo prosta i był to indeks artykułów oraz wyszukiwarka to zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Tak duże, że argument o nauce nie okazał się wcale obłudny. Spędziłem godziny czytając artykuły bez ładu i składu - szukając w części artykułów ilustracji i zdjęć (ciekawe), kilkusekundowych filmów (bardzo ciekawe) oraz animacji 3D (ekscytacja sięgająca zenitu). Do tej pory pamiętam jak byłem oszołomiony wizualizacją przedstawiającą Akropol, jakbym tam naprawdę był w środku!

Encyklopedie Optimus Pascal

Wkrótce okazało się, że poza PWNem pojawiły się encyklopedie wydawane przez Optimusa. Rodzice ochoczo mi je kupowali a ja byłem nimi zafascynowany. Część z encyklopedii Optimusa to były od A do Z produkty Romana Kluski, jednak te które najbardziej zapadły mi w pamięć były świetnie spolszczonymi materiałami brytyjskiego wydawnictwa Dorling Kindersle. Poniżej przedstawiam dwa wyrywkowe fragmenty, które pochodzą z wersji anglojęzycznej - ale dobrze obrazują czym była encyklopedia.

Jak widać powyżej uruchamiając encyklopedię mogliśmy przemieszczać się po wirtualnym budynku muzeum. Aplikacja pozwalała podchodzić do obiektów, obracać je, powiększać, czytać podpisy ale i słuchać lektora oraz oglądać filmy - wszystko oczywiście wokół tematu przewodniego Jako dziecko byłem przekonany, że tak wygląda przyszłość i wirtualne muzea będą codziennością.

Istną wisienką na torcie była kultowa wśród odpowiednich roczników encyklopedia „Jak to działa?”. Była to encyklopedia dla dzieci, która przeprowadzała przez najbardziej skomplikowane maszyny i urządzenia objaśniając ich działanie w prosty sposób. Całość miała humorystyczną formę a rolę przewodnika pełnił szalony naukowiec ze swoim przyjacielem mamutem. Program mógł z pewnością kojarzyć się z bajką „Pomysłowy Dobromir” ponieważ przedstawianie działania skomplikowanych urządzeń miał podobną formę.

Internet skończył encyklopedie

Internet skończył wiele produktów, które w ciągu kilku lat stały się archaizmami. Multimedialne encyklopedie podzieliły los atlasów i map samochodowych na płytach CD, nie było sposobu by konkurować zasobnością z społecznie edytowaną Wikipedią. Internetowa encyklopedia ma ogromną wartość, jest bogata w zdjęcia i ilustracje a jej zasoby są wielokrotnie większe.

Mimo to encyklopedie multimedialne stanowiły wspaniały pomost do świata prawdziwej wiedzy, były atrakcyjne w formie i przystępne niezależnie od wieku. Nie wiem czy dziś materiały dydaktyczne dla dzieci mają tak fantastyczną formę - ale jedno jest pewne. Encyklopedie na CD miały swój czas, który bezpowrotnie minął. Warto jednak o nich pamiętać bo stanowią fantastyczne archiwum tego jak popularyzowano naukę tuż przed czasami powszechnego dostępu do Internetu.

Zostań wolontariuszem Archiwum Internetu

Jeśli przeczytanie tego tekstu było satysfakcjonujące rozważ zostanie wolontariuszką lub wolontariuszem Archiwum Internetu.

Rozwój tego miejsca zależy w dużej mierze od zainteresowania moimi tekstami, dlatego wszystkie treści są dostępne za darmo. Niemniej osób gotowych czytać dłuższe teksty w tak hermetycznym temacie jest dość ograniczona pula. Dlatego jedyną nadzieją na sławę i popularność (i wiecej niż 5 czytelników) są osoby, które będą polecać dalej Archiwum.

Z mojego doświadczenia lepiej od udostępnienia na tekstu na Facebooku wysłać e-maila lub SMSa do kilku wybranych osób. Być może wyświetli się to kilku a nie kilkunastu osobom - ale siła takiej rekomendacji jest nie do przecenienia.

Za wszelkie polecenia dziękuję w imieniu swoim i osób którym polecicie ten materiał :-).

~Archiwista

Pierwszy flash mob na świecie

Dwa lata po 11 września 2001 roku, trzy miesiące po rozpoczęciu II wojny w Zatoce Perskiej (czyli inwazji na Irak), w czerwcu 2003 roku miał miejsce pierwszy udany flash mob. To tło historyczne jest ważne, ponieważ w Nowym Jorku straumatyzowanym terroryzmem Al Kaidy pojawiła się nowa moda, która w ciągu kilku miesięcy rozprzestrzeniła się na cały świat i dotarła również do Polski. Była ona oddalona od polityki tak bardzo, że może sprawiać wrażenie, że była to forma ucieczki od rzeczywistości.

Pierwszy flash mob zgromadził ok. 130 osób, które udały się do domu towarowego Macy na Manhattanie, wjechały na 9 piętro i w dziale z wykładzinami zaczęły dopytywać sprzedawców o „dywan miłości”, który chcą kupić wspólnie dla swojej komuny.

New York Times po latach, rozmawiając z organizatorem pierwszego wydarzenia pisał:

Flash mob powstał jako rodzaj zabawnego eksperymentu społecznego, mającego na celu zachęcenie do spontaniczności i organizowania dużych zgromadzeń, które tymczasowo zajmowałyby przestrzenie komercyjne i publiczne, aby pokazać, że jest to możliwe.1

Miało to w sobie pewien antykapitalistyczny wydźwiek, choć interpretacji tego zjawiska jest bardzo wiele. W Google Scholar możemy znaleźć tysiące artykułów badających różne aspekty flash mobów - nie wchodząc jednak w uniwersyteckie licencjaty - wszystko zależało nie tyle od uczestników co od organizatorów wydarzeń, którzy zaczęli się pojawiać na całym świecie budując fenomen tego zjawiska.

O ile dziś pierwszy flash mob może przypominać męczącą zabawę nastolatków z TikToka to wtedy był powiewem świeżości.

Pierwszy Flash mob w Polsce

Moda przybyła do Polski już po kilku miesiącach i 20 listopada 2003 roku na forum Gazeta.pl był reklamowany pierwszy flash mob, który miał się odbyć w Warszawie2. Planowana akcja odbyła się 6 grudnia na stacji Centrum w Metrze Warszawskim.

Flash mob polegał na zaskoczeniu innych spontanicznym upuszczaniem łyżek i łyżeczek dokładnie o godzinie 15:31, czyli w momencie wjazdu metra na peron. Wydarzenie okazało się sukcesem, na peronie pojawił się tłum który upuszczał łyżki. Nie wszystko jednak poszło zgodnie z planem, tłum nie wyglądał na spontaniczny a łyżki zaczęły upadać przed wjazdem metra na peron.

Na stronie organizatorów pojawiły się komentarze krytyczne.

(…)na własne oczy widziałem, jak około 15.35 jakieś ucieszone dzieci zaczęły znów rzucać na stacji łyżeczki. Takiego czegoś nie powinno być. Robili sobie też zdjęcia z łyżeczkami wysoko w górze, znów naruszenie zasad(…)

Mimo tego od tamtej pory łyżka stała się symbolem grupy Warszawski Front Abstrakcyjny (WFA), która była odpowiedzialna za „akcję sztućce” a sama grupa organizowała jeszcze dziesiątki kolejnych akcji3.

Narzędzia profesjonalizujące

Gdy flash moby stawały się popularne internet nie był jeszcze narzędziem powszechnym, dostęp do niego miało 61,7% w USA a w Polsce 24,9% gospodarstw domowych4. Oczywiście dostęp ten był szeroko rozumiany i nie oznaczał stałego łącza, który wtedy był bardzo niszową usługą. Oznacza to, że realnych i regularnych użytkowników było znacznie mniej.

Dlaczego o tym wspominam? Ponieważ wieści o flash mobach nadchodzących rozchodziły się pocztą pantoflową, SMSami i e-mailami. To sprawiło, że grupy twórców flashmobów zarządzały pokaźnymi bazami odbirców, jednocześnie ich zwoływanie lub wszelkie zmiany w scenariuszu mogły nie dotrzeć do wszystkich odbirców. Powszechną praktyką w tamtym czasie było sprawdzanie poczty e-mail tak jak tradycyjnych skrzynek pocztowych np. raz w tygodniu, w kawiarence internetowej.

Ponieważ flash moby wymagały synchronizacji to często stosowaną praktyką było rozsyłanie uczestnikom prostej aplikacji, która za pośrednictwem sieci była w stanie wyświetlić czas zegara atomowego. Coś co jest oczywiste i automatycznie dzieje się w naszych telefonach wymagało jeszcze w 2003 roku wspólnego synchronizowania zegarków.

Schłek flash mobów

Ideą stojącą za flash mobami była spontaniczność i wzbudzenie zdumienia innych. Jak to jednak zrobić gdy o flash mobach wie już każdy? Światowe media jak i Teleekspres opowiadał o zjawisku, które z niszy i pewnego rodzaju kontrkultury stało się czymś normalnym.

A gdy pojawiła się świadomość, pojawił się też marketing. Flash moby pojawiły się nie tylko jako inscenizacja w reklamach telewizyjnych ale i stały się same w sobie nośnikiem reklamowym. Firmy prześcigały się w organizowaniu lepszych i gorszych, nieobowiązkowych i obowiązkowych flash mobów dla pracowników po to by wypromować swoją firmę.

Do dziś flash moby pojawiają się, choć już praktycznie tylko w tej tanecznej formie. Niektóre instytucje dalej uważają go za modny sposób promocji, jak wyżej widoczna akcja z 2019 roku Straży Miejskiej w Warszawie. Warszawski Front Abstakcyjny dalej organizuje raz do roku, w połowie stycznia, akcję która polega na świętowaniu sylwestra - na akcje przychodzi jednak już tylko kilka osób. Ale czy może być popularnym, modnym i młodzieżowym zjawiskiem coś co robi Warszawska Straż Miejska?